نومدلند/ کلویی ژائو

زهرا ایزدی

سازندگان نومدلند کیلومتر‌ها شهر به شهر سفر کردند تا مرز سینمای مستند و داستانی، پیش چشم ما مبهم و غیرقابل تشخیص جلوه کند. نومدلند می‌خواهد نوری باشد تابیده بر فرهنگ و سبک زندگی بخشی از بیخانمان‌های آمریکا که گذشته از دلایل انتخاب این شیوه بر اساس قواعد خودشان و در هارمونی با طبیعت زندگی می‌کنند. فرن شخصیتی است مخلوق کلوئی ژائو که با افرادی مانند خودش اما متعلق به دنیای واقعی همراه شده تا راه و رسم خانه نداری اما بی‌خانمان نبودن را از آن‌ها بیاموزد. فرن به گونه‌ای تصویر شده تا مخاطب بتواند به وسیله‌ی او دیدی تازه و انسانی تر به این نوع سبک زندگی و شاید در مقامی جاه‌طلبانه‌تر، خود مفهوم زندگی به معنای عام را بیاید. شخصیت فرن پیچیده و چند لایه است. در کنار خواهر و آشنایان مشترکشان که ظاهراً معامله‌گران و فروشندگان املاک هم هستند به طرزغریبی جدا افتاده عصبی و سرگردان است؛ اما در برابر دوستان مانند خودش گرم و صمیمی است. می‌تواند از خاطراتش بگوید. بدون ترس از قضاوت یا آسیبی از جانب آنان خودش را و تمام آن‌چه برایش باقی مانده به معرض تماشا بگذارد. او در برابر دوستانش همیشه مسئولانه، حمایت‌گر و مهربان ظاهر می‌شود اما افسوس که عمر این همراهی‌ها کوتاه است. او بیشتر اوقات خود را درحالی‌که مغموم، خاموش و تنهاست در جاده یا دل طبیعت می‌گذراند تا جایی که انگار زمین، رود، صخره و آسمان تنها منابع انرژی‌بخش زندگی او هستند.

 

صدای متال/ داریوس ماردر

پیمان امامی

در اولین سکانس فیلم، شاهد قرار گرفتن شخصیت «روبن» در معرض صداهای بلند و گوش‌خراش موسیقی هوی متال هستیم. سکانس بعدی، او و همسرش را در کاروانی قدیمی و ظاهراً دست دوم نشان می‌دهد. سپس آن‌ها را در حال رقصیدن، صحبت کردن و انجام اعمال روزمرّه خود می‌بینیم. تا این‌جا دانستیم که روبن و «لوییس» یا به اختصار لو، نوازندگانی فقیر و دوره‌گرد هستند که برای کسب درآمد از طریق اجرای موسیقی دائماً به شهرها و ایالات مختلف سفر می‌کنند. این مقدّمه جامع و کوتاه، در کمتر از پانزده دقیقه تمام آن‌چه را باید بدانیم در اختیارمان می‌گذارد. پیش از آگاهی روبن نسبت به تضعیف قوای شنوایی خویش، گفت‌وگویی میان او و لوییس شکل می‌گیرد که تعیین‌کننده مسیر روایت در ادامه فیلم است. در سکانس مذکور، روبن خودش را با «ست براندل» فیلم مگس اثر دیوید کراننبرگ مقایسه می‌کند و می‌گوید: اون یارو خیلی شبیه منه. اگرچه اضمحلال جسمانی ست براندل در فیلم کراننبرگ کاملاً جنبه فانتزی و غیرواقعی دارد، در صورتی که ناشنوایی روبن دارای دلایل واقعی است؛ امّا این دو از چند جهت مشابه یکدیگرند: ۱) در هر دو مورد، ابتدا شخصیت در جدال با نیروهای بیرونی شکست می‌خورد و سپس مقهور نیروهای درونی می‌شود، ۲) روبن نیز مانند ست براندل به علّت آن که نمی‌تواند بر کشمکش‌های درونی‌اش فائق آید، ناچار به پذیرفتن سرنوشت تلخ و بدفرجام خود می‌گردد. امّا چیزی که بیش از هر عنصر سینمایی دیگری در روایت فیلم صدای متال حائز اهمّیت است، صدای درون پرده یا همگاه است. کارگردان از طریق هویت بخشیدن به صداهای درون قابْ سعی در معرّفی همه‌جانبه شخصیت روبن و همراه ساختن بیننده با این نوازنده ناشنوا را دارد. کاهش تدریجی میزان صدا و جایگزینی هیاهوی پیرامون شخصیت با سکوتی سرد و رخوت‌انگیز، ما را در تجربه منحصربه‌فرد روبن سهیم می‌کند. چنان که قادریم در بحبوحه اتفاقات متشنّج و آزاردهنده‌ای که برایش می‌افتد، به درک وضعیت بغرنج او نائل شویم.

 

کیو-تی-8/ تارا وود

تارا وود

از ستایش‌های بی حد و حصر تا انتقاد از نمایش خشونت دیوانه‌وار، نتایج برآمده از ۹ فیلم سینماگری است که با عشق به سینما و تماشای فیلم کارش را آغاز کرد و خواه ناخواه خیلی زود به یکی از مطرح‌ترین سینماگران آمریکایی بدل شد. کیو.تی. ۸: هشت فیلم اول مستندی است از تارا وود درباره تارانتینو که در واقع پیش از نمایش نهمین فیلم تارانتینو (روزی روزگاری در هالیوود) ساخته شده بود، اما بعدتر با قضایای هاروی واینستین، بخش‌هایی به آن اضافه شد و سال گذشته نسخه تازه‌ای از آن پخش شد. وود در وهله اول قدم عجیبی برداشته که توجه مخاطب را برمی‌انگیزد: او از تارانتینو نخواسته که در این فیلم حاضر باشد و درباره خودش حرف بزند. خود تارانتینو در این باره می‌گوید: «تارا وود یک کار خیلی خوب رو به ثمر رسونده… یکی از چیزهایی که به نظرم درباره این فیلم جالبه، اینه که بر خلاف همه فیلم‌هایی که همه درباره فیلم‌سازان می‌سازند، اون هرگز از من نخواست که با من مصاحبه کنه، که از این قضیه خوشم اومد.» فیلمساز با این کار شاید خواسته از زیر سلطه حضور شخصیت جذاب و متفاوتی چون تارانتینو رهایی یابد و در عوض بتواند با فاصله به او نگاه کند. با این حال اما ترکیب نگاه او (با کنار هم نهادن گفت‌وگوهای متعدد بدون گفتار) در مجموع ستایش بیش حد و حصری است از این فیلم‌ساز، بدون انگشت گذاشتن بر روی ضعف‌ها. وود با غالب بازیگران فیلم‌های تارانتینو به گفت‌وگو می‌نشیند: از ساموئل ال. جکسون و تیم راث تا کرت راسل، کریستوفر والتز و دایان کروگر. اما اوما تورمن اصلی‌ترین یار و همراه تارانتینو در تحسین‌شده‌ترین فیلم‌هایش (قصه‌های عامه‌پسند و بیل را بکشید) در این فیلم غایب است و خواه ناخواه برای تماشاگر یک علامت سؤال بزرگ باقی می‌گذارد.

 

 صدای متال/ داریوس ماردر

محمدمهدی نژاد انصاری

نخستین تجربه‌ی کارگردانی داریوس ماردِر، نه‌تنها از ترحّم‌انگیز بودن زیست معلولانه، تغذیه نمی‌کند بلکه در مواجهه‌ی اول نیز قصد هم‌دردی با آن را هم ندارد. صدای متال بهتر بگوییم صدای آهن، صیرورتی است از سرحدات توحّش موسیقایی به یک جنبه‌ی دیگری از وجود انسانی که در تزاحم کاملِ با تمامی تعلقات اولیه قرار دارد. رخدادی، در آغاز روز کاراکتر را از جا می‌کند و به مسیری می‌افکند که سرانجام آن رسیدن به هویتی برآمده از نقص است. از این جهت صدای آهن، این قابلیت را دارد که به هر نقص دترمینیستی که موجد یک نحوه خاص از زیستن و هویت انسانی است، تعمیم داده شود. همان طور که پس از پایان فیلم، این حس به ما دست می‌دهد که کَر بودن، حقیقتاً چه تجربه‌ی زیبایی می‌تواند باشد، به طور کلی برای هر نقصی که در قامت نوعی زیست عرفانی است نیز قابل تصدیق است حال آن‌که مبدئیت تاریخی عرفان، آن‌جا که حواس پنج‌گانه به مثابه مأخذ تمامی آلام ترد می‌شود، چنین زیست و ذهنیتِ متمایزی پدید می‌آید. از این روست که اساساً فیلم درصدد است نشان دهد چگونه محدودیت‌ها به مثابه یک تراژدی انسانی، زیست‌های متفاوتی و متناقضی را پدید می‌آورند. در این میان تکنولوژی با آرزوی شکستن هر محدودیتی، امید می‌آفریند، امید به ممکن ساختن هر امری حتی به بهای از بین بردن فرصت کر بودن. بیایید فرض کنیم فیلم این‌گونه تمام می‌شد که پس از جراحی، گوش‌های مصنوعی، کیفیت گوش‌های سابق را می‌داشت. در این صورت وجود افرادی که در فیلم، چگونه کر بودن می‌آموزند تناقض‌آمیز است این رو، آیا می‌توان پذیرش کر بودن را آن گونه که در فیلم احساس می‌شود قابل‌قبول دانست؟

 

حمال طلا/ تورج اصلانی

حسین رهاد

حمال طلا فیلم‌واژ‌ه‌ای نو و شنیدنی‌ است. از همین واژه‌ی «حمال طلا» بگیر تا «سواله» و «قالکاری» که هرکدام‌شان به تنهایی می‌توانند دست کارگردان هر فیلمی را بگیرد. واژه‌هایی که دکمه شده‌اند ولی کت فیلم به تنشان چفت نمی‌شود و از سر فیلم زیادند. فیلم با تمرکز بر کثیفی‌ها سعی دارد دل و روده‌ی ما را بیرون بکشد و جلوی صورتمان آونگ تکان دهد و از خواب بیدارمان کند. وقتی که کارگران فاضلاب برای پول یک روز کارگری مجبور به جستن در فاضلاب می‌شوند. وقتی که رضا، لویی را در همان فاضلاب زیر مشت و لگد می‌گیرد و دهان لویی از کثیفی‌ها پر می‌شود و رضا سراسیمه به همان دهان، تنفس مصنوعی می‌دهد و وقتی که لویی سواله‌ی طلا را می‌خورد تا مگر خوشمزه باشد تمام این موارد بازنمایی حالات بدبختی انسان است. بازنمایی‌هایی که اگر با قصه‌ی قرص و محکم همراه می‌شد فیلم را چند پله بالاتر می‌برد. فیلم در جاهایی دست به نقد جامعه می‌زند که اگر از چند شعاری که می‌دهد بگذریم خیلی در امر نقد، ناموفق نیست. کارگران کارخانه‌ای که تعطیل شده و خرابه‌هایش خانه‌ی آن‌ها شده؛ رضا حمال طلایی که با سابقه‌ی درخشانش آه در بساط ندارد؛ نوسان‌های طلا و سکه که گران می‌کنند صاحبانشان را و ارزان می‌کنند کارگران بی‌نوا را؛ نزول‌خواری که حکومت می‌کند و چند بادیگاردش سوزن را از لباس نفری که می‌خواهد به خدمت اربابش برسد می‎یابند. طلا فروش‌هایی که چه طلا گران شود و چه ارزان سود می‌کنند. امّا در انتها واقعاً پایان خوبی نبود. هر پایانی که مربوط به یکی از عوامل قصه می‌بود کاندیدای بهتری از این غافلگیری نابجا بود. چه توسط نزول‌خوار اذیت یا کشته می‌شدند؛ چه به خاطر چک‌ها زندانی می‌شدند؛ چه سر مرز مثل بیش‌تر فیلم‌ها قاچاقچی کلاهشان را بر می‌داشت و حتی چه این‌که با موفقیت از مرز خارج می‌شدند از این پایان بهتر بود. البته این مورد آخر اگر می‌بود جایی برای نصیحت و پند و اندرز دادن فیلم نمی‌ماند! در پایان باید بگویم که حمال طلا به خاطر سوژه‌اش ارزشمند است ولی به خاطر قصه و پرداخت ضعیفش ارزشش گران نیست.

آخرین مقالات منتشر شده

آفتاب ابدی یک ذهن پاک

به فرزانه و هیراد… واقعیت کدام است؟ -این شاید نخستین پرسش در مواجهه با پدر باشد؛ فیلمی در روایتِ نقطه دیدِ یک ذهن پریشان؛ ذهنی سرگردان و فرسوده که مدام

ادامه مقاله »

اخبار سینمای ایران

سینما در مشاغل گروه ۲ با مذاکرات و پیگیری‌های حسین انتظامی رییس سازمان سینمایی و سمعی و بصری با ستاد ملی مبارزه با کرونا، شغل سینما از مشاغل گروه ۳

ادامه مقاله »

خوش آمدید!

لطفا از طریق فرم زیر به حساب کاربری خود وارد شوید

بازیابی گذرواژه

لطفا جهت بازیابی گذرواژه، نام کاربری و یا ایمیل خود را وارد نمائید.

ورود / عضویت

Add New Playlist