گاه نامه ویکی تماس شماره 100 – ویکی سینما

منتشر شده در 15 اسفند 1399
گاه نامه ویکی تماس شماره 100 - سینما شماره 13

فهرست گاه نامه ویکی تماس شماره 100 – ویکی سینما

نگاهی بر آنچه در این شماره خواهید خواند

بحران نقد فیلم در عصر دیجیتال

مهدی رحیمیان

حدود ده‌سال پیش دیوید بوردول در مقاله‌ای از افول نقد فیلم می‌نویسد و ادعا می‌کند که نقد فیلم همیشه در حال افول بوده اما هیچ‌وقت کاملا از دست نرفته‌است. بوردول یکی از دلایل این امر را پدیداری بسترهای جدید نوشتن درباره فیلم یعنی نقد اینترنتی می‌ پندارد. برای هم نسلان من که سینما را با چشمان خود می‌بلعیدیم و با نگاه به بزرگانی چون دوایی ها و شمیم بهارها و … که درباره فیلم‌ها می‌گفتند و می‌نوشتند به تماشای فیلم‌ها می‌نشستیم و آن‌ها را می‌فهمیدیم، ادعای بوردول قابل تامل و درک است. نه این‌که آن بزرگان تمام شده باشند، نه بلکه زمانه عوض شده‌است. بنظر نمی‌رسد منتقدان فیلم هم‌چنان مرجع فهم فیلم باشند. نقد فیلم دچار بحران در این مرجعیت شده است. یکی از مفاهیمی که در محافل مطبوعاتی و نویسندگی فیلم همواره مغفول مانده این نکته است که منتقدان فیلم هم می‌توانند مولف باشند. همان‌طور که زمانی چنین بودند. در گذشته‌ای نه چندان دور در نسبت با تاریخ سینما، آستروک از مفهوم دوربین – قلم می‌نوشت و تروفو با اعلام مرگ سینمای بابا بزرگ‌ها تولد شورانگیز نقد جوان را با حضور نسل فرزندان همان باباها نوید می‌داد. یا گودار در خط مشی مولف از مولفان به شیوه‌ای طرفداری می‌کرد که بازتعریف هم‌نسلان خودش بود…

اخبار سینمای ایران

الناز دیمان

…شرایط کرونایی در کشور ادامه دارد و با توجه به گفته‌های مسئولان ستاد مقابله با کرونا خیز چهارم این بیماری در فروردین ماه محتمل است. واکسیناسیون در کشور به صورت قطره‌چکانی ادامه دارد اما بعید به نظر می‌رسد این روند بتواند آمار مبتلایان را تغییر چندانی بدهد. در چنین شرایطی اکران فیلم‌های نوروزی که همه‌ساله با استقبال تهیه‌کنندگان روبرو می‌شد نیز مشتاق چندانی ندارد. با وجود این، نوروز امسال همچون سال گذشته نخواهد بود و سینماها با رعایت پروتکل‌های بهداشتی باز خواهند بود و اکران ویژه این ایام نیز برقرار خواهد بود. حتی سازمان سینمایی بنا دارد از فیلم‌هایی که در این ایام اکران می‌شوند حمایت کند. بر این اساس قرار شده است ۶ میلیارد ریال به عنوان کمک هزینه تبلیغات یکپارچه اکران نوروز ۱۴۰۰ اختصاص پیدا کند و همچنین اعلام شده است سه فیلم ویژه نوروزی زمانی از تسهیلات اکران برخوردار ‌شوند که حداقل ۴ هفته از نمایش آن‌ها سپری شده‌باشد. اما این‌که چه آثاری برای اکران نوروزی اعلام آمادگی کرده‌اند هنوز مشخص نیست…

گفتگو با پوریا رحیمی سام

عباس نصرالهی

…گرفتن سیمرغ حتما اتفاق لذت‌بخشی برای هرکسی است که در هر صنفی از این سینما قرار گرفته است و حتما تشویق ویژه و مناسبی خواهد بود، از این حیث که شما فکر می‌کنید که این جایزه بر دستان چه بزرگانی از سینما قرار گرفته و پیش از شما چه بزرگانی این جایزه را کسب نموده‌اند و از این رو حتما منظره ویژه‌ای را مقابلتان قرار خواهد داد. اما از نظر این‌که تا چه اندازه به این جایزه می‌خواهید فکر کنید و روی فکر کردن به آن بمانید، برای خود من اصلا این‌گونه نبود و صبح فردای مراسم، جایزه را فرسنگ‌ها پشت‌سر خودم می‌دیدم و در عوض و در مقابلم مسیر طولانی پر پیچ و خمی که برای آینده‌ام ترسیم کرده بودم را مشاهده می‌کردم. فکر می‌کنم لحظه ویژه‌ای که شادی آن در گرفتن جایزه باقی بماند، آن لحظه‌ای است که امیدی در دل آدم‌هایی هم‌مسیر با تو زنده می‌شود و آن‌ها را به ادامه مسیر امیدوار می‌نماید. از این منظر چون چنین جایزه‌ای می‌تواند مالکیتی جمعی به وجود بیاورد، شادی آن هم می‌تواند دوام بیشتری داشته باشد. اما از نظر حرفه‌ای و در کار، من با همان شدت و حدت قبلی به مسیرم ادامه خواهم داد و روی هدف و مسیر طولانی پیش‌رویم متمرکز خواهم بود…

نقد فیلم شنای پروانه

پارسا زنگنه

…فیلم در فیلمنامه منطقی رئالیستی را برای تعیین روابط علت و معلولی خود با مخاطب قرارداد می‌کند، پس طبیعتاً هر مدلول باید در کیفیتِ “واقع‌گرایانه” فیلم به دلیلی بزرگتر نسبت پیدا کند. در واحد سوم این کنش حجت (جواد عزتی) به همراه دامادشان (ایمان صفا) ناگهان برای سهولت در بازگرداندن افرادی که آزاد کرده‌اند، اسلحه شکاری را به فشنگ‌هایی که تنها باعث “بیهوشی” هدف می‌شود، مسلح می‌کنند! سوال اصلی این‌جاست که در آن شرایط این دو نفر فشنگ بی‌هوش‌کننده را از کجا می‌آورند؟! و به عبارتی وجود این فشنگ‌های بیهوش‌کننده به کدام ارتباط عقلایی در منطق رئالیستی فیلم می‌رسد؟ با کدام توجیه در فیلمنامه!؟ این فیلمنامه، هم در خصوص “شرایط مفروض” و هم در خصوص “نوع رویداد‌های دراماتیک” حالتی رئالیستی را قرارداد می‌کند، یعنی ارتباط حسی ما با رویداد‌های فیلم و نیز برانگیختگی ما از این رویداد‌ها تنها در شرایطی اتفاق می‌افتد که “حالت‌ممکنه” بین دو پیشروی از کیفیت رئالیستی‌ که فیلم با ما قرارداد کرده است، تخطی نکند…

گاه نامه ویکی تماس شماره 100 - ویکی سینما 1 - 58105
گاه نامه ویکی تماس شماره 100 - ویکی سینما 2 - 58105

مجله اینترنتی ویکی تماس

شماره 100 – ویکی سینما
نسخه کامل گاه‌نامه را از اینجا تهیه نمائید

نقد سینمای جهان

گروه نویسندگان

…وجوه جذابِ ده سال با هایائو میازاکی بسیار است؛ امّا مستند درباره میازاکی نیز کم نیست و هر علاقه‌مند به دنیای غریب و بی‌کرانِ او با مستندهای مطرح درباره‌اش آشناست؛ بنابراین چیزی که موجب می‌شود مستند چهار قسمتی درباره میازاکی مورد استقبال قرار بگیرد، نزدیک شدن قابل توجه کارگردان است به زندگی شخصی و درونیات او که این نیز معلول حضورِ گاه و بی‌گاهِ یک مصاحبه‌کننده دیگر است و تأثیرش بر هایائو میازاکی. مستند ده سال با هایائو میازاکی در اغلب صحنه‌ها گفت‌وگوی فرزند میازاکی است با پدر –که او نیز از انیمه‌سازان نسل جدید ژاپن به حساب می‌آید. (صدای پرسش‌گر، صدای گورو میازاکی، فرزند هایائو است) و «گورو» اتفاقاً از پدیده‌های انیمۀ معاصر به حساب می‌آید و همان حکایت دریای زمین کافی است که او را به عنوان فرزند خلف آن غولِ انیمه‌ساز ژاپن در نظر گرفت. و اکنون این گفت‌وگو راه می‌دهد به نزدیک‌شدن به میازاکیِ پدر. برای مثال میازاکی به دیدن اولین فیلم پسرش می‌رود و در حین تماشای فیلم، او چند بار با عصبانیت و ناامیدی از سالن بیرون می‌زند و پکی به سیگار می‌زند. زمانی که مصاحبه‌کننده دیگری (کارگردان) از او می‌پرسد فیلم چطور بود؟ جواب می‌دهد: «من فقط کودکم را دیدم و چیزی بیش از این در فیلم وجود نداشت» و جایی دیگر درباره عدم علاقه‎‌اش به فیلم اول فرزندش –گورو- می‌گوید «فیلم‌ساز باید با فیلمش دنیا را تغییر دهد» و «از نسل جدید بسیار ناامید هستم»…

یهودا و مسیح سیاه؛ کاندید بهترین فیلم Golden Globe

شروین طاهری – محمد زرینه

جوزف لوزی در فیلم آقای کلاین (Mr. Klein) به خلق و خوی بزدلانه و منفعت‌طلب «آدم‌های کوچک»، خرده بورژواها و میان‌مایه‌ها می‌پردازد. این‌که چگونه منافع خرد و حقیر، آقای کلاین را به فروختن اطرافیان یهودی‌اش به نازی‌ها وامی‌دارد. حتی عشق نیز در برابر دودلی‌ها، خرده عادت‌ها و ترس از تصمیم‌گیری رنگ می‌بازد. با این حال لوزی در فیلم دیگرش، ترور تروتسکی این آدم‌های کوچک را در بستر آزمایشی بزرگ‌تر به بررسی می‌نشیند. قاتل انقلابی بزرگ روس که توسط دستگاه امنیت شوروی اجیر شده، به خاطر زندگی مرفه در غرب (خودپرستی افراطی) مأموریت را می‌پذیرد. با این حال نشست و برخاست با تروتسکی و تماشای ایده‌های او به مرور در دیواره خواسته‌هایش ترک می‌افکند و در نهایت با انجام مأموریت، هیچ‌چیز از خودگرایی اولیه‌اش باقی نمانده است. در نمایی درخشان، رامون مرکادر (آلن دلون) بی‌رمق در قایقی نشسته و در آب تصویر ژوزف استالین به جای تصویر خودش را می‌بیند. او با کشتن انقلابی، آزاد نشده بلکه به رونوشتی بی‌ارزش از تصویر دیکتاتور مبدل شده است. در مقابل تصویر تروتسکی (ریچارد برتون) نیز چون موجودی الهی و بی‌آلایش ترسیم نمی‌شود. او مغرور، راسخ، یک‌دنده و در مواقعی دگم است…

زیر درختان زیتون بیست و پنج ساله شد

احمد طالبی نژاد

با انتخاب عنوان بالا برای این نوشته، می‌خواهم از طریق مقایسه فیلم زیر درختان زیتون، کار مرحوم‌ کیارستمی با فیلم مهم و اساسی زندگی و دیگر هیچ که اعتراف می‌کنم دل‌بسته‌ آن نیستم و در عوض‌ فیلم‌ نخست را می‌ستایم، تکلیف خود را با این نوع سینما روشن کنم. زیر درختان زیتون اگرچه به عنوان پشت صحنه زندگی و دیگر هیچ تلقی می‌شود؛ امّا برخلاف آن فیلم اثری متّکی‌ به خود است که تمامی ویژگی‌هایش را از موضوع و ساختار مستقلش می‌گیرد؛ به عبارت دیگر، در زندگی و دیگر هیچ، ما با دنیایی روبروییم که پیش از آن از طریق فیلم خانه‌ دوست‌ کجاست؟ اطلاعات قابل‌توجهی درباره شخصیت‌های محوری و ناپیدایش-همان برادران احمدپور-در اختیار داریم. ما می‌دانیم که این دو بازیگر فیلمی از کیارستمی بوده‌اند که احتمال دارد در جریان زلزله به‌ همراه‌ سایر مردم نابود شده باشند. به همین دلیل فیلم برای تماشاگری که خانه دوست را ندیده، اثری است مبهم، گنگ و ناتمام با ساختاری مستندگونه که حتی فکر محوری‌اش- جستجوی‌ دو‌ برادر توسط کارگردان-هم دراماتیزه نمی‌شود. چون درون‌مایه‌ای دیگر که همان جست‌وجوی زندگی در میان ویرانه‌های زلزله باشد، حضور پررنگ‌تری پیدا می‌کند. تمامی نشانه‌ها، شخصیت‌های فرعی و حتی عناصری مثل‌ لوکیشن‌ و طراحی‌ صحنه نیز تنها با یادآوری‌ نمونه‌های‌ مشابه‌ در خانه دوست…قابل درکند…

بررسی کتاب مفاهیم نقد فیلم نوشته مجید اسلامی

پژمان خلیل زاده

همیشه در بین کتب تئوریک سینما مهم‌ترین مسئله‌ی اصلی برای خوانندگان این است که چطور و چگونه از باب یکی از نظریه‌های سینمایی به یک کانسپت تئوریک برسند. این چالش همیشه برای مخاطبان جدی سینما و به خصوص علاقه‌مندان به نقد فیلم حیاتی است. البته این روزها به واسطه‌ی فضای مجازی و پر رنگ شدن دسترسی‌های آسان، اغلب مباحث فشرده شده‌اند و به طرز اجتناب‌ناپذیری با یک زیرساخت معیوب در میان خوانندگان و علاقه‌مندان سینما مواجهه‌ایم به طوری که مباحث تئوریک بسیار کمرنگ‌تر از قبل گشته و در این میان افرادی سطحی‌نگر در افاضاتی مبتذل، جهان نقد و تحلیل و استدلال را به مراتبی سخیف نزول داده‌اند. این فضا اتخاذی بی‌علت و معلول را دنبال می‌کند به نحوی که همه چیز شده است. اطلاعات فریز شده‌ی ویکی‌پدیایی و چند خطی که از قِبَل همین درگاه با قلم به دستانی انشانویس روبرو هستیم و خروجی این وضعیت، نازل شدن کیفیت نقد فیلم می‌باشد…

پیشنهاد سردبیر

خوش آمدید!

لطفا از طریق فرم زیر به حساب کاربری خود وارد شوید

بازیابی گذرواژه

لطفا جهت بازیابی گذرواژه، نام کاربری و یا ایمیل خود را وارد نمائید.

ورود / عضویت

Add New Playlist