گاه نامه ویکی تماس شماره 158 – ویکی سینما

منتشر شده در 28 خرداد 1400
گاه نامه ویکی تماس شماره 158 - سینما شماره 20

فهرست گاه نامه ویکی تماس شماره 158 – ویکی سینما

نگاهی بر آنچه در این شماره خواهید خواند

سینما، رسانه ای در حال نقصان

مهدی رحیمیان

…آلن بدیو فیلسوف فرانسوی معتقد است تفکر پیرامون سینما خارج از چارچوب فضای عمومی که بواسطه روابطش با سایر هنرها پدید آمده غیر ممکن است. واقعیت سینما همین است. نمی‌توان بدون توجه به هنرهای دیگر که در خلق و تکامل این رسانه نقش داشته‌اند سینما را در دایره‌ی مطالعات نظری قرار داد. به سینما هنر هفتم می‌گویند. سینما به هنرهای دیگر چیزی اضافه نمی‌کند در‌حالی‌که هم‌تراز آن‌ها باقی می‌ماند. بر سایر هنرها دلالت می‌کند، از هنرها بهره‌برداری می کند، در فرایند ساخت و پرداخت خود آن‌ها را انتزاع می کند و بهر شکل که بخواهد مورد استفاده قرار می‌دهد. رسانه سینما از بدو تولد محمل بحث و جدل پیرامون ویژگی‌های احتمالی و خاص خود و روابط آشکارش با سایر هنرها و رسانه‌ها بوده است. از همان آغاز شکل‌گیری سینما، به آن بعنوان قالبی رسانه‌ای در بین رسانه‌های دیگر توجه شده است. در اوان حیاتش به شدت از هنرهای نمایشی سنتی مثل تئاتر بهره گرفت و از اشکال روایتی ادبیات استفاده کرد، بطوری‌که ساختار قصه‌ها و رمان‌ها نقش مهمی در شکل روایتی سینما ایفا کرده‌اند. این فهرست هنرهای تاثیرگذار بر سینما شامل موسیقی، معماری و نقاشی هم می‌شود…

اخبار سینمای ایران

محراب توکلی

…«ریز احمد» نخستین بازیگر مسلمانی است که در آخرین آکادمی اسکار نامزد بهترین بازیگر نقش اول مرد برای فیلم صدای متال شد. وی با انتشار ویدیویی در صفحه توییتر خود از رویکرد سخیف هالیوود و غرب در ترسیم مسلمانان و استفاده محدود و حداقلی از آن‌ها در صنعت فیلم‌سازی انتقاد کرد. با به میان آمدن این موضوع توسط ریز احمد بسیاری از ایدئولوژی‌های زننده‌‌ای که سینمای غرب در کاریکاتوریزه کردن مسلمانان به کار بسته برجسته می‌شود و به قول این بازیگر دیگر نمی‌توان از آن چشم‌پوشی کرد. مسلمانان که ۱.۶ میلیارد جمعیت از کل جهان را دربرگرفته‌اند در پلتفرم‌های آن‌ها جایی ندارند، یا اگر هم دارند برای نقش‌های منفی و مخرب در نظر گرفته می‌شوند. بینش مرسوم غرب به شکلی تعمیم‌یافته در مدیوم سریال و تلویزیون نیز قابل مشاهده است. ریز احمد به عنوان یک استثنا در این روند غیرانسانی، اقدام جریان‌ساز خود را با کمک گرفتن از افرادی همچون «ماهرشالا علی» و «حسن مینهاج» در صندوق حمایتی بلوپرینت خلاصه کرده است و قصد دارد تصویر تحریف‌شده مسلمانان را در اذهان غربی کم‌رنگ کند. بنا بر گزارش موسسه آننبرگ یک سوم فیلم‌های ساخته شده در انگلستان، استرالیا و آمریکا دارای ضدقهرمان‌های مسلمان و خشونت‌گرا بوده است…

گفتگو با فرزاد موتمن و علی فرهمند درباره سینمای ایران

عباس نصرالهی

…نسل ما تلاش زیادی کرد تا فیلم ژانر بسازد، من هم‌چنان هم چنین کاری را انجام می‌دهم. اما خودم هم آگاه هستم که در دنیا دوران ژانر تمام شده است. فیلم‌ها از دهه هشتاد به بعد تبدیل به مولتی‌ژانر و ضد ژانر می‌شوند و راه دیگری را پیش می‌گیرند. اما زمانی که من کارم را شروع کردم این فکر در سرم بود که چون به لحاظ تاریخی هیچ‌گاه به سراغ ژانر نرفته‌ایم، خوب است که سراغ چنین موضوعاتی برویم. این سوال در ذهنم بود که چرا ما ژانر نداریم. اما زمانی که ما شروع به ساخت ژانر کردیم، به هیچ‌وجه حمایت نشدیم. بیشتر کارگردانان نسل ما این‌گونه بودند. و نتیجه این‌گونه می‌شود که ما امروز کمدی داریم که به اشتباه به آن طنز می‌گویند و یک به اصطلاح فیلم‌اجتماعی که در سال‌های اخیر فقط یک نوع آن ساخته می‌شود…

نگاهی به فیلم هایی با موضوع انتخابات ریاست جمهوری

شهرزاد شاه کرمی

…«لارس فون‌تریه» فیلم‌ساز دانمارکی در برخی از آثارش به مضمون قدرت و تسلط آمریکا بر جهان اشاره می‌کند. این تسلط سبب می‌شود که رصد تغییرات سیاسی این کشور بیش‌وکم مورد نظر مردم سایر نقاط دنیا باشد. هالیوود با آگاهی از این قدرت و تسلط که به گفتۀ «میشل فوکو» (فیلسوف، تاریخ‌دان و متفکر فرانسوی) همه چیز در مدار آن ـ‌قدرت‌ـ می‌چرخد، دست به تولید آثاری با موضوع انتخابات ریاست جمهوری در آمریکا زده است. فیلم‌هایی که با همان زیرکی سیاسی هالیوود، در راستای تحکیم رویای آمریکایی قدم برمی‌دارند. فوکو می‌گوید: «قدرت به هیچ روی در یک مکان خاص وجود ندارد، بلکه در تمامی ساحات زندگی در جوامع مدرن ریشه دوانده است.» سینما یکی از این ساحت‌هاست و هالیوود با آگاهی از موقعیت آمریکا در جهان، به تولید آثاری می‌پردازد که در عین قدرت‌نمایی، بسیاری از مؤلفه‌های جامعۀ آمریکا را به تصویر می‌کشد و در عین حال برخی آثار نیز در نقش منتقد جامعۀ آمریکا و سیاست‌های آن ظاهر می‌شوند…

گاه نامه ویکی تماس شماره 158 - ویکی سینما 1 - 58875
گاه نامه ویکی تماس شماره 158 - ویکی سینما 2 - 58875

مجله اینترنتی ویکی تماس

شماره 158 – ویکی سینما
نسخه کامل گاه‌نامه را از اینجا تهیه نمائید

نقد سینمای جهان

گروه نویسندگان

…به نظر می‌رسد احضارِ جدید فراتر از این ضعف‌ها و نداشتن قابلیت‌های فیلم وحشت، پای را بر مدار محافظه‌کاریِ بیش‌تر و نزدیک شدن به گفتمان‌های اجتماعی روز برده است و در یک جن‌گیری هم باید شاهد کلیشۀ تبعیض جنسیتی باشیم. چرا مرد در آغاز دچار سکته شده و ویلچیر-نشین می‌شود؟ چون ظاهراً قدرت زن (در دو قسمت قبل) برای نشان دادنِ زن-برتریِ دروغین آمریکایی کفاف نداده و اکنون این زن است که به تنهایی باید قهرمان آمریکایی باشد. از این روی، بدون هیچ منطق دراماتیک، زن در تاریکی مطلق قدم در راه خطرناک می‌گذارد و از این روی چراغ‌ها را نیز روشن نمی‌کند! به نظر می‌رسد رویکرد هالیوود در پرداخت به تبعیض نژادی یا جنسیتی به ضد خود تبدیل شده است و محور اصلی (در این‌جا زن) مورد هجوِ ناخواسته قرار گرفته است. کسی نمی‌گوید عجب زنِ قهرمانی بلکه به عقلش شک می‌کنند و این همان‌جایی است که فاتحۀ یکی از مهم‌ترین مجموعه‌های ترس در ده سال اخیر خوانده می‌شود. زنِ قهرمان حتّی در بلبشوی شیطان-کشی یادش هست که قرص همسرش را بردارد تا اگر همسرش بد حال شد، در دلِ موقعیت هراس‌ناک، قرص را تقدیمش کند. این مانیفست توضیح می‌دهد که چگونه می‌توان هم قهرمان آمریکایی بود و هم یک زنِ نمونه که حواسش به کانون خانواده است. احضار: شیطان مرا وادار کرد فراتر از انتظارِ بد-بوده‌گی بود. قرار نبود در نبودِ جیمز وان به عنوان کارگردان، کاری در خور توجه خلق شود ولی نه این‌قدر مبتذل. این‌جا تنها می‌توان از تکنیک سخن گفت -نهایتِ وحشت‌کاری‌اش شوک دادن با هیولاهایی است که توی صورت مخاطب هجوم می‌آورد. وقتی یک فن‌سالار جای کارگردان می‌نشیند، نباید انتظار خلاقیت‌ در ژانر داشت. در بهترین حالت، دو ساعت تونل وحشت است…

از سینمای ژاپن تا سیون سونو

فاطمه نجف آبادی

گلویش را ببُرید و خونش را خالی کنید. فرهنگ غالب ژاپن همواره چنین است: کمر را هرچه بیش‌تر تا کنید، گردنتان را خم کنید، پسوندهای احترام فراموش نشود، به بالادستی‌ها احترام بگذارید، و زن -اگر باشد- باید پایین‌تر از شوهر بنشیند. در سینما (به‌طور مشخص بخوانید سینمای سیون سونو) امّا چنین نیست: معلمی به شاگردانش درس آدم‌کشی می‌دهد، دختری پدرش را مُثله می‌کند، مردی زنش را می‌سوزاند و هم‌کلاسی‌ها دست در دست هم از بام پایین می‌پرند. این را می‌توان به سینمای نوین ژاپن بسط داد: فرهنگ غالب جای خود را به رادیکالیسم فرهنگی می‌دهد. تضادی همان اندازه بزرگ که دایره قرمز میان مستطیل سفیدِ پرچم ژاپن و رنگ قرمزی که بعد از ۱۹۹۹ پررنگ‌تر از پیش به کار گرفته شد؛ امّا این تضاد فرهنگی از کجا ناشی می‌شود؟ شاید سبب این باشد که شکست سهمگین ژاپن در پایان جنگ جهانی باعث شد مردمی که تا آن زمان مناسبات رفتاری تعیین‌شده‌ای داشتند و امپراتور «هیروهیتو» را چون خدا می‌دیدند و برای نعمات الهی چون بدن خویش ارزش والایی قائل بودند و حتّی تماشای عریانی تن را گناهی نابخشودنی می‌پنداشتند، جور دیگری به جهان بنگرند و صورت‌بندی‌های اجتماعی را دست‌خوش تغییر قراردهند…

نظریه ساختارگرایی در سینما

محمد هاشمی

…در نخستین دهه قرن بیستم، فردینان دوسوسور، لغت شناس سوئیسی با کتابش با عنوان دوره زبان‌شناسی همگانی، که مجموعه یادداشتهایی از درس‌گفتارهای وی طی سال های 1906 تا 1911 است و از جمله آثار دوران‌ساز زبان‌شناسی نوین محسوب می‌شود، شالوده بخش عمده‌ای از نظریه و نقد عملی در قرن بیستم را شکل داد. سوسور معتقد بود گویش‌وران یک زبان تا قبل از پنج یا شش سالگی، آگاهانه یا ناآگاهانه، بر قواعد نظام زبان‌شان تسلط می‌یابند، همان قواعدی که ایشان را قادر به مشارکت در ارتباط زبانی می‌سازد. به عنوان مثال، افراد فارسی‌زبان حتی اگر آشکارا بر عناصر پیشرفته دستور زبان‌شان تسلط نیافته باشند، بی درنگ درمی‌یابند که جمله «علی به آسمان نگاه کرد» در زبان فارسی جمله‌ای قابل قبول است، اما ترکیب واژگانی «علی کتاب را بالا» به یک علتی نادرست است یا از ساخت دستوری جمله‌های فارسی تخطی کرده‌است. سوسور آن‌چه را این متکلم یاد گرفته است، لانگ(langue) می نامد یعنی ساختار مربوط به زبانی که همه گویندگانش بر آن تسلط یافته‌اند و در آن مشترک‌اند. به همین ترتیب، در سینما هم می‌توان گفت تماشاگری که از ابتدای زندگی‌اش به دیدن تصاویر متحرک عادت دارد، نقص‌های تداوم تصاویر سینمایی را می‌فهمد و بنابراین به لانگ سینما آگاه است…

به تماشای تهران

علی گلستانه

… تهران امروز ما را به همان دهه می‏کشاند، کنار تابلوی بانک ملی و یا مقابل ساختمان موزه‏ی جواهرات و حالا ماییم و دوربینی که روبه‏روی اشیاء موزه می‏ایستد و گوشه‏هایی از گذشته‏ی این اشیاء با گفتار متن بازگفته می‏شود. اگرچه تاجگذاری آقا محمد خان و این شهر را به پایتختی اختیارکردن که تغییر هویت شهری، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی تهران را موجب شده است، تنها به جمله‏ای کوتاه در ابتدای فیلم بیان و رویارویی مخاطب با گزارشی تصویری در آن دوره و سندی درخور توجه در این دوره، آغاز می‏شود. این گزارش/ سند گستره‏ی وسیعی از تهران دهه‏ی چهل را دربرمی‏گیرد و در بافت‏ موضوعی‏اش از سوژه‏ای به سوژه‏ی دیگر می‏رسد. در نخستین فیلم احمد فاروقی، قاجارِ تازه از فرنگ برگشته که از قضا فرزند ایراندخت، دختر احمد شاه قاجار، است و دوربین به دست گرفتنش، ناخودآگاه تصویر ناصرالدین شاه قاجار و عکاسی‏هایش را متصور می‏شود، به جای تصویر زنی قاجاری، دختر جوانی را می‏بینیم که با ظاهری مدرن به قالی‏بافی مشغول است، دانشجویان پزشکی دختر و پسر با مدل مو و لباس‏ اروپایی سر کلاس نشسته‏ است و عده‏ای در اتاق عمل با وسایل و تجهیزاتی مدرن در اختیارشان، در کنار پزشکانی جوان به جراحی و معالجه‏ی بیماران مشغولند. میان همه‏ی این فضاهایی که نمود پیشرفت پزشکی در جامعه‏ی آن ‏روز است، زنی که نگاهش به ناپیدایی دوردست، در انتظار انجام رادیوگرافی است، دراماتیک‏ترین و عین‏حال متفاوت‏ترین تصویراست…

معرفی کتاب صدا در آثار هیچکاک – نوشته الیزابت وایز

حمید احمدی لاری

…در فیلم روانی، موسیقی متن صدای جیغ‌مانند ویولون است که آدم را بیاد صدای پرندگان می‌اندازد و درخود فیلم پرندگان، صدای پرندگان جای موسیقی را گرفته است. نویسنده در صفحه 166 (متن فارسی) می‌گوید “اگر در فیلم پرندگان، سروصدای پرندگان مثل موسیقی فیلم عمل می‌کند، در فیلم روانی، موسیقی متن شباهت تام و تمامی به سروصدای پرندگان دارد”. در تحلیل سبک صوتی هیچکاک، مطالعه نحوه استفاده او از صداهای بر آمده از منابع صوتی موجود در تصویرمعتبرتر و مهم‌تر از بررسی موسیقی فیلم‌هایش است. یافتن روش‌هائی برای ادغام موسیقی در متن و بافت پیرنگ فیلم، دل‌مشغولی همیشگی هیچکاک است. هیچکاک در بسیاری از فیلم‌هایش داستان را حول یک موسیقی‌دان یا یک آهنگ بنا می‌کند. با این روش او می‌تواند با بر هم زدن انتظارات و آشنایی مخاطب با موسیقی عامه‌پسند، بدون توسل به عناصر زائد، از آن برای تعریف شخصیت و کنترل واکنش‌های ما به فیلم استفاده کند. هیچکاک یک قطعه موسیقائی را به یک درونمایه تبدیل می‌کند و آن را مثل سایر عناصر صوتی و تصویری تکرارشونده بکار می‌گیرد…

پیشنهاد سردبیر

خوش آمدید!

لطفا از طریق فرم زیر به حساب کاربری خود وارد شوید

بازیابی گذرواژه

لطفا جهت بازیابی گذرواژه، نام کاربری و یا ایمیل خود را وارد نمائید.

ورود / عضویت

Add New Playlist