گزارش نشست تخصصی جایگاه کیف پول در نمایشگاه تراکنش

وکیل آنلاین سیدوک
وکیل آنلاین سیدوک

در این نشست که با حضور عبدالرضا شریفی حسینی کارشناس و فعال حوزه پرداخت و بانکداری به‌عنوان دبیر، سید یاسر میر‌حق‌جو رئیس گروه کنترل و نظارت اداره نظام‌های پرداخت بانک مرکزی، فرهاد فائز مدیرعامل شرکت داده‌ورزی سداد، محمد فرجود رئیس سازمان فن‌آوری و اطلاعات شهرداری تهران، محمد مهدی صادق، معاون فنی شرکت تپسی و محمد رضا نمازی مدیرعامل شرکت به‌پرداخت ملت برگزار شد، حاضران بر ایجاد یک رابطه درست و منطقی بین کیف پول‌های کشور تأکید کردند و عدم ارتباط کیف‌پول‌ها با هم را یکی از نقاط ضعف بیان نمودند.
در این نشست هم‌چنین دستورالعمل بانک مرکزی درباره کیف پول‌ها به نقد کشیده شد و حاضران نظرشان بر این بود که بانک مرکزی باید در این دستورالعمل توجه بیشتری به وضعیت خدمات‌دهندگان کیف پول داشته باشند. هم‌چنین بر اصلاح نظام کارمزد تأکید شد و آن را یک ضرورت برای تقویت جایگاه کیف پول در کشور عنوان کردند. هم‌چنین در این جلسه محمد فرجود به ارائه تجارب شهرداری در زمینه کارت‌بلیت‌ها و کیف پول سامانه تهران من پرداخت.

فائز درباره سند بانک مرکزی درباره کیف پول گفت: هر کس این سند را بخواند می‌فهمد که حکومت دغدغه‌هایی دارد که صرفاً می‌خواهد آن‌ها را حل کند. البته دو بند هم برای کسب‌وکار نوشته‌اند. این دستورالعمل با هدفی نوشته شده است که کل اکوسیستم را پوشش نمی‌دهد و به اعتقاد من کسب‌وکار در این سند خوب دیده نشده است.
او افزود: در کشوری هستیم که کارمزد و پول دادن بابت خدمتی که داده می‌شود، در جامعه جا نیفتاده و همه به‌دنبال سرویس رایگان هستند. درحالی‌که باید یک نظام کارمزدی تعریف شود. اگر این روند پیش برود، نظام پرداخت کشور به مشکل خواهد خورد.
او در پاسخ به این سؤال که آیا شکل‌گیری کیف پول باید از پایین به بالا باشد و کیف‌های پول موفق چگونه بوده‌اند؟ گفت: چون اکوسیستم بانکی ما شبیه دیگر کشورها نیست و شرایط خاص خودمان را داریم، استفاده از تجربیات بین‌المللی باید با احتیاط صورت گیرد. در کشور ما آن‌چه که اتفاق می‌افتد و شبکه بانکی به آن عادت کرده این است که، وقتی یک تکنولوژی جدیدی می‌آید، حاکمیت اجازه می‌دهد مدتی در تهران فعالیت کند و بعد الزامات قانونی آن را تکلیف می‌کند. این روش خوبی است. در کیف پول هم همین مسأله اتفاق افتاده است.
نمازی هم در این‌باره گفت: از وقتی پرداخت الکترونیکی وارد کشور شد تمام تصمیم‌ها از بالا به پایین بود، بنابراین هر تغییری هم باشد باید از بالا به پایین باشد. چون دستورها ابزارهای پرداخت را تقویت یا تضعیف می‌کنند.
او اضافه کرد: در کشورهای پیشرفته دیگر کارت و دستگاه پوز به شکل گسترده‌ای که در ایران استفاده می‌کنند کاربرد ندارد چون پرداخت الکترونیکی با کارت و دستگاه پوز کارمزد دارد و پرداخت کارمزد هم با خریدار است. در مقابل کیف پول با کمترین کارمزد مورد استفاده قرار می‌گیرد. آن‌جا پرداخت‌های خرد با کیف پول انجام می‌شود، درحالی‌که ۸۵ درصد تراکنش‌هایی که با کارت و دستگاه پوز در کشورمان روی می‌دهد، کمتر از ۲۰۰ هزار تومان است و این هزینه‌های زیادی به سامانه پرداخت کشور وارد می‌کند.
فرجود درباره کیف پول شهرداری که به مترو و اتوبوس خدمات می‌دهد و جزئیات آن گفت: به کارت‌بلیط خیلی نگاه کیف پولی نشده است، هرچند سال‌ها است که فعالیت می‌کند. اما ماهیت این‌که شهروندان بتوانند کیف پول داشته باشند، در اپلیکیشن تهران من تدارک دیده شده است و در این کیف پول تهران من به صورت متنوع خدمات می‌دهد و هم‌اکنون کارت‌بلیط را هم به این اپ و کیف پول آن متصل کرده‌ایم.
او درباره برنامه‌های دیگر هم گفت: یکی از برنامه‌های ما این است که شهروندان برای گرفتن خدمات صرفاً به کیف پول ما متکی نباشند و بتوانند از کیف پول‌های دیگر هم استفاده کنند. هم‌اکنون کیف پول تهران من دو میلیون و هشتصد هزار کاربر دارد.
فرجود هم‌چنین درباره «شهرپی» هم گفت: در کیف پول شهرپی به پذیرنده هویت می‌دهیم و دست‌رسی‌هایی می‌دهیم که بتواند کرایه تاکسی و بلیط ناوگان حمل‌ونقل عمومی‌ را بدهد و هم‌چنین بتواند از میادین میوه و تره‌بار خرید کند.
مهندس صادق هم در این نشست گفت: در کشور ما رگولاتوری کیف پول را ابزاری در کنار سایر ابزارهای بانکی می‌داند و خیلی هم با این دستورالعمل جدید بانک مرکزی جایگاهش مشخص نیست و ارتباط منطقی بین کیف پول و سایر کارها وجود ندارد. درواقع بخش‌های حاکمیتی به سمتی می‌روند و بخش‌های پایین‌دست به سمتی دیگر.
او افزود: در مورد تپسی انگیزه اصلی گسترش استفاده از این کیف پول‌ها، سهولت استفاده کاربر است. چون کیف پول در ایران هنوز رایج نشده است و پذیرندگان کمی‌ از آن استفاده می‌کنند، در نتیجه وقتی پولی به کیف پول می‌رود، مورد مصرف کمی‌ دارد و درنتیجه پول کمی ‌هم به آن واریز می‌شود. درحالی‌که برای این‌که استفاده از کیف پول بیشتر شود باید امکان استفاده متعدد ایجاد کنیم.
سید یاسر میرحق‌جو هم درباره دستورالعمل بانک مرکزی درباره کیف پول گفت: دیدگاه بانک مرکزی در نوشتن دستورالعمل کیف پول، بانک‌محور بوده است و از سال ۸۳ که اولین دستورات صادر شد تاکنون این اکوسیستم هم شکل نگرفته است و برنامه این بوده است که به بخش خصوصی سپرده شود، اما این دستورالعمل بانک‌محور نوشته شده و در آن چهارچوبی دیده شده است که جلوی پول‌شویی و خلق پول را بگیرد؛ هر چند بانک مرکزی محدودیتی برای کیف پول نداشته است. شاید قرار نیست تنبلی حوزه کسب‌وکار در زمینه کیف پول را بانک مرکزی جبران کند. بانک مرکزی نمی‌تواند در این حوزه ورود کند، شرکت‌ها باید خودشان با مشتریان خود وارد تعامل شوند.
فائز گفت: کسب‌وکار کیف پول یک‌وجهی نیست. قسمتی بانکی است و من معتقدم کیف پول باید در بانک شکل بگیرد و حساب آن هم حساب بانک باشد و قسمتی هم در کسب‌وکارها شکل می‌گیرد. به نظر من باید علاوه بر توجه به دستورالعمل بانک مرکزی باید بررسی کنیم که چه شرکت‌هایی مجاز به داشتن کیف پول هستند.
محمد صادق هم در این نشست گفت: به کیف پول در شرکت‌ها به‌عنوان کیف پول نگاه نمی‌شود و بلکه آن را یک دیجیتال بانک می‌بینند. در زمینه نظارت بانک مرکزی بر کیف پول‌ها هم فکر می‌کنم راه‌های جدیدتری برای نظارت هست که نیاز به مالکیت و سهام‌داری یا تمرکز نیست. باید نظارت باشد اما این اعمال نظارت حتماً باید به شیوه‌ای مانند مالکیت و یا سهام‌داری باشد؟
میرحق‌جو هم گفت: کیف پول دست بانک نیست. ما در سند بانک مرکزی کیف پول فراگیر را در نظر داشتیم و کیف پول‌های بسته موضوع این سند نبوده است. در زمینه کارمزدها هم یک ایده این است که در تراکنش‌های زیر بیست هزار تومان یا کارمزدی دریافت نشود و یا اجازه این تراکنش با دستگاه پوز داده نشود و خریدار ملزم به استفاده از کیف پول شود. به‌هرحال در شرایطی که ما قرار داریم اگر کارمزد افزایش یابد، ابعاد مختلفی دارد که باید به آن توجه شود. با این حساب سیاست بانک مرکزی بر گسترش کیف پول است.
میرحق‌جو درباره فرار مالیاتی گفت: طبق قانون جدید باید پذیرنده‌های بانکی در سامانه شاپرک ثبت شوند و سامانه پایشی آن‌ها را بررسی می‌کند و فرایند محاسبه مالیات آن‌ها با کمک سازمان امور مالیاتی انجام می‌شود. البته در زمینه فرار مالیاتی و پول‌شویی در حوزه کیف پول فراگیر با توجه به نظارت‌ها بعید است با پول‌شویی مواجه شویم. البته به‌دنبال ضابط قضایی کردن بانک مرکزی در این زمینه هستیم تا بتوانیم در برابر برخی تخلفات بانکی مستقیم اقدام کنیم.
فائز هم گفت: در کیف پول نگرانی از پول‌شویی و اقداماتی نظیر آن نیست و ضمن این‌که دستورالعمل بانکی در این زمینه خیلی چفت و محکم و در عین حال قابل تحمل است.
نمازی گفت: در دستورالعمل بانک مرکزی دیده شده است که سرویس‌هایی که در این کیف پول هست و راهبرانی که در کیف پول هستند، مسئولیتشان به بانک‌ها واگذار شده است و با توجه به این‌که بانک مرکزی و شاپرک و سرور‌ها در زون بانک قرار دارند، تداوم سرویس کنترل و نظارت می‌شود. در مبارزه با پول‌شویی هم نقش بانک‌ها در دستورالعمل دیده شده است.
در امنیت هم از وقتی رمز پویا آمد، با وجود این‌که نقدهای بسیاری هم شد، اما فیشینگ‌ها و دزدی‌ها خیلی کم‌‎تر شد. به‌هرحال باید بدانیم که موبایل بهترین ابزار امنیتی را دارد و می‌توان از این‌ها استفاده کرد تا امنیت مالی پردازنده و مشتری تأمین شود.
میرحق‌جو دراین‌باره گفت: در شاپرک ۱۵۰ میلیون تراکنش به‌راحتی انجام می‌شود و مشکلی نیست. وقتی برای تراکنش آنلاین خوب عمل می‌شود تراکنش‌های آفلاین که کیف پول است خیلی بهتر خواهد بود.
فائز گفت: در این‌که در کیف پول هم امنیت به بانک‌ها سپرده شود خوب است و این بانک‌ها با توجه به امنیتی که دارند مشکلی ایجاد نمی‌شود.
میرحق‌جو درباره نگرانی‌ها نسبت به خلق پول با رواج کیف پول‌ها گفت: طبق دستور بانک مرکزی اعتبار بیش از پول در کیف پول‌ها ممنوع است و اگر قرار است اعتباری به مشتری داده شود، باید از حسابی به این کارت جابه‌جا شود.
فرجود دراین‌باره گفت: ما در بخش عوارض شهری به مشتریان جوایز خوش‌حسابی می‌دادیم که قرار بود هر مشتری وقتی خوش‌حسابی می‌کند، به او تخفیف دهیم و این تخفیف‌ها با حسابداری روشن از حساب‌های شهرداری جابه‌جا می‌شود که فرایندی طولانی داشت و مبلغ تخفیفی را از حساب شهرداری به جای شهروند به کیف پول تزریق می‌کردیم و سپس عوارض کامل شده برداشت می‌شد.
صادق گفت: ما در اسنپ گاهی برای یک سفر، اعتبار را منفی می‌کنیم و اجازه می‌دهیم در دفعات بعد آن اعتبار را پر کند.
میرحق‌جو گفت: اولین بار این بحث اعتباردهی به دبیر کل بانک مرکزی در مورد وام یک میلیونی کرونا بود که منابع آن مشخص شد و فرایندهای انتقال شکل گرفت.
نمازی هم گفت: کیف پول هم‌اکنون در کشور ما تنها یک اکانت و شماره حساب است و وقتی این نقش را دارد کسی از آن استفاده نخواهد کرد اما اگر برای آن امکانات دیگری در نظر بگیریم، وقتی از ده نیاز هشت نیاز را بتواند با کیف پول تأمین کند، کیف پول رونق می‌یابد و این کار بزرگی است و نقطه عطفی در کشور خواهد بود.
فائز به اپراتورهای تلفن‌همراه اشاره کرد و گفت: اپراتور‌ها بهترین نهادهایی هستند که می‌توانند به توسعه کیف پول کمک کنند و تجربیات بین‌المللی هم در این زمینه وجود دارد در برخی کشورها سیستم بانکی کنار رفته است و تبادلات مالی مبتنی بر اپراتورها انجام می‌شود.
نمازی گفت: اپراتورها صاحب کیف پول هستند و اکانت خود را به راحتی رصد می‌کنند و می‌توانند به راحتی سرویس‌هایی به کیف پول ببرند و مراودات و سطح آن را افزایش دهند. در سرویس‌هایی که داده می‌شود و به خصوص روی موبایل و جاهایی که ابزار پرداخت است اولویت اول است.
فائز با انتقاد از انجام بسیاری از پرداخت‌ها در کشور با دستگاه پوز گفت: در مملکت هفت میلیون پوز داریم و یکی از کشورهای پر پوز هستیم. درحالی‌که تکنولوژی ساخت آن را نداریم شرکت‌های پرداخت هم همه پوز می‌خرند و مملکت پولش برای وسیله این پوزها از کشور خارج می‌شود، درحالی‌که اگر کیف پول باشد نیاز به آن نخواهیم داشت. وقتی بتوانیم با یک بارکد با کیف پول خرید کنیم و نیاز به کشیدن کارت و استفاده از پوز نباشد، مطمئناً مردم از آن استقبال خواهند کرد. به نظر من الان که در مقطع حساسی هستیم بانک مرکزی می‌تواند این معضل را سر و سامان دهد.
نمازی درباره ضرورت تعامل‌پذیری کیف پول گفت: بحث این است که ما کیف پول می‌خواهیم یا نه. اوج استفاده از کیف پول در تعامل‌پذیری آن است. نکته دیگر این است که با توجه به آفلاین بودن کیف پول می‌توان هزینه‌های آنلاین کشور را مدیریت کرد. سیستم آنلاین پنج سوییچ را درگیر می‌کند و همه این‌ها هزینه است.
صادق دراین‌باره گفت: تعامل‌پذیری کیف پول مفید خواهد بود. اگر همه این‌ها باهم تعامل‌پذیر باشند، باز هم درگیر سوییچ‌های دیگری می‌شویم.

آخرین مقالات منتشر شده

چالش های کسب و کاری شبکه های پرداخت الکترونیکی

با شرکت علیرضا بزرگمهری، فعال حوزه پرداخت الکترونیک به‌عنوان مدیر پنل چالش‌های کسب‌وکاری شبکه‌های پرداخت الکترونیکی، کاظم دهقان، مدیرعامل شاپرک، محمدعلی محمودزاده، مدیرعامل پرداخت الکترونیکی سداد، امیرحسین آقامحمدی، عضو هیأت

ادامه مقاله »

ورود / عضویت