اسطوره‌شناسی، ادبیات عامیانه (فولکلور) شامل قصه‌ها و افسانه‌ها پیوند دیرینی با کهن‌الگوها و خرد جمعی یک قوم دارد. بنا بر دیدگاهی، افسانه‌ها، پاسخ جمعی یك قوم به پرسش‌های ازلی ابدی هستند و از سوی دیگر، برای قرن‌ها صنعت سرگرمی را رهبری می کردند. افسانه‌ها در زمانه‌ی ما نیز لااقل همچنان خاصیت سرگرم‌كنندگی خویش را حفظ کرده‌اند چرا كه ذهن بشر از دو جنبه‌ی ادراكی و عاطفی تركیب شده است و تا روزی كه عواطف بر طبع بشر حكم فرماست، از گفتن و شنیدن افسانه لذت می‌برد.
در میان میراث فرهنگی بشر، اسطوره‌ها و افسانه‌ها از همه كهن‌ترند. این روایات، مستقیم و یا غیرمستقیم، برای پاسخ‌گویی به سؤالات ازلی بشر (سؤالاتی از این دست كه از كجا آمده‌ایم و مقصود از آفرینش انسان چیست) پدید آمدند. پاسخ‌های خلق شده گاهی در قالب روایات اعمال و رفتار اساطیر و موجودات پری‌وار و به شكل افسانه‌های پریان، پا به عرصه زندگی بشر گذاشتند.
ولادیمیر پراپ در كتاب ریخت شناسی قصه‌های پریان در توضیح قصه پریان می‌گوید:
«… قصه‌ی پریان با آزار و صدمه‌ای كه بر كسی وارد آمده است (مثلاً ربودن یا تبعید و اخراج و نفی بلد كردن)، یا با اشتیاق به داشتن چیزی (پادشاهی پسرش را به جستجوی پری شاهرخ می‌فرستد) آغاز می‌شود و با حركت قهرمان از خانه‌اش و روبه‌رو شدن با بخشنده، كه به او یك عامل و وسیله‌ی جادوئی می‌دهد كه او را در یافتن مقصودش یاری می‌كند، بسط و تكامل می‌یابد. سپس در جریان قصه قهرمان با دشمن یا رقیبی نبرد می‌كند (مهمترین صورت در اینجا كشتن اژدها است) و پس از آن باز می‌گردد یا مورد تعقیب قرار می‌گیرد . البته بیشتر اوقات ساختمان قصه‌ها پیچیده‌تر از این است، مثلاً وقتی قهرمان در راه بازگشت به خانه‌ی خویش است، برادرانش او را در چاهی می‌افکنند. البته کمی بعد فرار می‌كند، با مأموریت‌ها و كارهای طاقت‌فرسا و رنج‌ها مورد آزمایش قرار می‌گیرد و سرانجام در مملكت خویش، یا سرزمین پدر دختر، پادشاه می‌شود و ازدواج می‌كند. این الگو، هسته‌ی تركیبی بسیاری از طرح‌های قصه پریان به صورت اجمالی است.
در ادبیات امروز جهان، نیز بازنویسی و بازآفرینی اساطیر و افسانه‌ها با بهره‌مندی از همین الگوها و ترکیب اساطیر و افسانه‌ها، علاوه بر خلق کتاب‌هایی سرگرمی‌ساز و شگفت‌انگیز، نویسندگان از این روایت‌ها همچون راه‌حل‌هایی برای گشایش برخی مشكلات بشر استفاده می‌کنند.
به همین دلیل است که بازآفرینی شخصیت‌های سحرآمیز متعلق به فرهنگ عامه در ادبیات داستانی و نمایشی می‌تواند هم جنبه‌ی سرگرم كنندگی داشته باشد و هم بر خرد جمعی و ضمیر جامعه تأثیر بگذارد. ضمن اینكه این قبیل آثار می‌توانند با توجه به امكانات خود، باورها، رسوم و رفتار جمعی را هدایت كرده، در مسیر درستی قرار دهند.
این نکته، نقش پررنگ ادبیات فانتزی را در دنیای امروز به ویژه در جوامعی که تأثیر بیشتری از تفکر اسطوره‌ای و پیش‌منطقی می‌پذیرند، نشان می‌دهد. نقش قهرمانان معاصری که ابرانسان نیستند، نیروی جادویی‌شان خرد است و در راه بازگشت به خانه، درگیر ستیز و کشمکشی هستند تا روح خود را به اهریمن نفروشند.

آخرین مقالات منتشر شده

داستان «کاف»

ظل آفتاب ظهر چهارشنبه باباعلی صَفَر به درخواستِ نعش جَنگو کنار حوض چوسه ایستاده بود و اطراف را نگاه می‌کرد. جَنگو سی سال بعد مرگش سه روز بود که از

ادامه مقاله »

تازه ها

خانه‌ی اژدها ساخته می‌شود به نقل از الجزیره، شبکه‌ی اچ بی او که تهیه کننده سریال «بازی تاج و تخت» است، سریال جدیدی با نام «خانه اژدها» را در همان

ادامه مقاله »

فرهنگ منتخب ادبیات فانتزی

«فابل‌ها آن‌چه در ظاهر به نظر می‌رسند، نیستند؛ معلمان اخلاق در آن‌ها، موش‌ها و جانورانی چون یك گوزن كوچك‌اند. ما در سخنرانی‌ها خمیازه می‌كشیم اما با كمال میل به قصه‌های

ادامه مقاله »

تازه ها

به گزارش گروه فرهنگی یکتا پرس، هنوز تاریخ پخش سریال ارباب حلقه‌ها به شکل رسمی اعلام نشده است. اگرچه سرپرست استودیوهای آمازون، جنیفر سالک، طی گفتگو با هالیوود ریپورتر در

ادامه مقاله »

خوش آمدید!

لطفا از طریق فرم زیر به حساب کاربری خود وارد شوید

بازیابی گذرواژه

لطفا جهت بازیابی گذرواژه، نام کاربری و یا ایمیل خود را وارد نمائید.

ورود / عضویت

Add New Playlist