آیا نظام ارتباطی سلولهای عصبی مغز ما با سایر جانوران متفاوت است؟

معرفی نویسنده: «چت سی شروود»، استادِ انسانشناسی از دانشگاه «جورج واشینگتن» است. شروود در پژوهش‌هایش توجه خود را به تکامل مغز در نَخُستی‌ها و سایر پستانداران معطوف کرده است.

 


 

نقشه ارتباطات بین نورون‌ها
مغز «مگس سرکه» که اخیراً توسط شرکت گوگل و موسسه تحقیقاتی جَنلیلا تهیه شده است.

اندازه مغز انسانها بسیار فراتر از حد و حدود متعارف است.  مغز انسانهای مدرن، حدود سه‌برابر بزرگتر از مغز نخستین اجداد انسان‌تبار ماست. بین اندازه مغز جانوران و اندازه بدن آنها همبستگی آماری تنگاتنگی وجود دارد. اما هنگامی که نسبت اندازه مغز انسان‌ها به بدن آنها بر اساس همین روال مرسوم سنجیده می‌شود، جایگاه مغز انسان در نمودارهای آماری در زمرۀ اعدادِ به‌شدت پَرت جای ‌می‌گیرد. به‌علاوه، مغز انسان بالغ با وزنی حدود یک کیلو و 360گرم، تقریباً 2درصد وزن بدن او را تشکیل می‌دهد، اما به‌واسطه‌ میزان بالای فعالیت الکتریکی نورون‌ها و مصرف سوخت متابولیکی جهت انتقال سیگنال‌های شیمیایی از یک سلول مغزی به سلول دیگر، میزان نامتعارفِ 20درصد از مجموع انرژی بدن را مصرف میکند.
مقایسه‌های مفصل بین مغز انسان و مغز خویشاوندان نزدیک ما، یعنی موجودات نَخُستی‌ از قبیل شامپانزه‌ها، نشان داده‌اند که در مراحل متوالی تکامل بخش‌هایی از قشر مغز که در اعمال ادارکی عالی‌تر، همچون خلاقیت و تفکر انتزاعی نقش دارند، به‌طور اخص بزرگتر شده‌اند. رشد و تکامل این نواحی قشری که مناطق ارتباطی نامیده می‌شوند، نسبتاً دیر، یعنی پس از زایمان و در مراحل رشد رخ می‌دهد. در مغز انسان در مقایسه با سایر نخستی‌ها تعداد برخی از اتصالات طویل نورونی که این مناطق ارتباطی را به یکدیگر و به مخچه (مخچه در حرکات داوطلبانه و یادگیری مهارت‌های جدید نقش دارد) پیوند می‌دهند، بیشتر است. این شبکه‌های بهبودیافته در مغز انسان، نواحی مرتبط با زبان، ساخت ابزار و تقلید هستند. حتی چنین به‌نظر می‌رسد که سیستم‌های قدیمی اعطای پاداش در مغز که در ناحیه‌ای زیرقشری موسوم به جسم مخطط مغز یا استریاتوم واقع شده‌اند هم در روند تکامل مغز انسان تغییرشکل یافته‌اند.
استریاتوم، مرکزی برای ترشح «دوپامین» است که مولکول سیگنال‌دهی مغزی است. این تغییر به‌احتمال زیاد، میزان توجه سیگنال‌های اجتماعی را افزایش داده و موجب تسهیل یادگیری زبان می‌شود. منشأ مغزهای بزرگ ما کجاست؟ پیشینه فسیل‌های اجدادِ انسانتبار ما نشان‌ می‌دهد که روند عمومی افزایش حجم جمجمه از حدود 6 میلیون سال پیش آغاز شده است. این زمان، هنگامی است که تبار ما انسان‌ها از آخرین نیای مشترکمان با شامپانزه‌ها و بونوبوها جدا شد. دانشمندان بزرگی مغز انسان را با مجموعه‌ای از ویژگی‌های مرتبط با بیولوژی انسان مربوط می‌دانند. این ویژگی‌ها که ارتباط متقابلی با یکدیگر دارند، عبارتند از: رشد آهسته‌تر در دوران کودکی، طول‌عمر و مشارکت بیشتر پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها و پدران در بزرگ‌کردن فرزندان، جهت کمک به مادران. به‌علاوه، تداوم رشد مغز پس از تولد، به این معنا است که وقایع مهمی که زمینه‌ساز ادراک عالیتر هستند، در یک بافتار اجتماعی و بومشناختی غنی به‌وقوع‌میپیوندند.
همچنین یک پژوهش قانع‌کننده درخصوص تغییرات ژنتیکی و مولکولی پدیدآمده در مغز انسان در روند طولانی تکامل، سرنخ دیگری را در مورد منشأ تفاوت‌های ما با شامپانزهها و سایر گونه‌های باهوش آشکار کرده است. در ادامه، تعدادی از ویژگی‌های‌ ممیزه مغز انسان ذکر شده است.


منبع: نشریه ساینتیفیک آمریکن (سپتامبر 2018)

1- Chet C. Sherwood / 2- Mesa Schmacher / 3- primates
4- Hominin – توضیح مترجم: واژه‌ای که نویسنده در مقاله به‌کاربرده، اصطلاح دقیق hominin است که امروزه به گونه‌های اصلی و فرعی خط تکاملی انسان پس از جدایی مسیر تکاملی ما از آخرین نیای مشترکمان با شامپانزه‌ها و بونوبوها اشاره دارد. برای مطالعه بیشتر به مقاله خوب مجله نیچر در همین رابطه مراجعه کنید. لازم به ذکر است که در شکل ترسیم‌شده در این مقاله، شروع این خط تکاملی مربوط به انسان در نمودار با حرف A مشخص شده است:
https://www.nature.com/scitable/knowledge/library/overview-of-hominin-evolution-89010983
5- The extreme outlier
توضیح مترجم: داده‌های پرت یا دورافتاده در مبحث آمار به داده‌هایی گفته می‌شود که با دیگر داده‌های هم‌گروه فاصله چشمگیری داشته باشند، (یا به اصطلاح «نخواند»)
6- Cerebral Cortex / 7- Association Regions / 8- Subcortical 9- the striatum / 10- extended growth after birth

آخرین مقالات منتشر شده

پایان هنر یا ظهور هنر بی پایان؟

در توئیتی به «گرایمرز»[1] گفتند: «فاشیست سیلیکون‌ولی»[2]، چراکه وقتی این خوانندة مشهور پاپ در برنامة پادکستِ یک اخترفیزیک‌دان اعلام کرد که ما در «پایان هنر و مشخصاً پایان هنر انسانی»

ادامه مقاله »

ماجراهای آلیس در سرزمین جبر

کتاب «آلیس در سرزمین عجایب»[1] اثر معروف «لوئیس کارول»[2] بدون «گربه چشایر»، «دادگاه»، «کودک دوشس» یا «مهمانی چای کلاهدوز دیوانه»، چه خواهد بود؟ اگر به داستان اصلی که نویسنده یک

ادامه مقاله »

هنر، علم و محل تلاقی دانش

«اریک دورفمن»[1]، مدیر موزۀ تاریخ طبیعی «کارنگی». او بر ابتکارها، عملیات و تحقیقات استراتژیک موزه نظارت دارد. دورفمن از مدافعان میراث طبیعی و فرهنگی است و کتاب‌هایی دربارة «تاریخ طبیعی»

ادامه مقاله »

جادوی هنر در آموزش ریاضی

فیثاغورس در نقاشی مکتب آتن[1]  اثر مشهور رافائل[2]، نقاش و معمار ایتالیایی دوران رنسانس در ایتالیا، مشغول آموزش ریاضی است.   از دید گروهی از هنرمندان و برخی از مخاطبان

ادامه مقاله »

ذهن هذلولوی شما

«استفان اورنس»، نویسندة علم و ریاضیات است که در شهر «نشویل» ایالت «تنسی» آمریکا زندگی می‌کند. کتاب او با نام «هنر ریاضی: حقیقت، زیبایی و معادلات» به هنرمندانی پرداخته که

ادامه مقاله »

خوش آمدید!

لطفا از طریق فرم زیر به حساب کاربری خود وارد شوید

بازیابی گذرواژه

لطفا جهت بازیابی گذرواژه، نام کاربری و یا ایمیل خود را وارد نمائید.

ورود / عضویت

Add New Playlist