تنگه هایقر؛ جاذبه طبیعی و تاریخی بی نظیر در استان فارس

تنگه‌ی هایقر، یکی از جاذبه‌ها‌ی گردشگری استان فارس و یکی از ژئوپارک‌های ایران است که مورد توجه گردشگران داخلی و خارجی قرار دارد. این تنگه در 35 کیلومتری جنوب شرقی شهرستان فیروزآباد و بین شهرهای قیر و کارزین در جنوب غربی جهرم واقع شده‌ است. برای رسیدن به تنگه‌ی هایقر، از شیراز به سمت شهرستان فیروزآباد، تقریباً 111 کیلومتر مسافت را طی کرده و به سمت جاده‌ی قیر – فیروزآباد رفته و 37 کیلومتر به سمت جنوب ادامه مسیر دهید، از شهرک دستغیب عبور کرده و به دوراهی قیر – هنگام می‌رسید، در سمت راست جاده، 10 کیلومتر باید در جاده‌ی پر پیچ‌وخم آسفالت‌شده به مسیر ادامه داده تا به تابلوی سد هایقر رسیده و در این قسمت از راه باید پیاده به مسیر خود ادامه دهید. ورود به تنگه، از مسیر ورودی سد به‌همراه مجوز و هماهنگی قبلی و راهنمای محلی امکان‌پذیر است. انتهای تنگه به منطقه‌ی میدانک، باغات مرکبات و روستای عشایر منتهی می‌شود.
تنگه‌ی هایقر، شباهت زیادی به گرند‌کانیون (grand canyon) در ایالت آریزونای آمریکا که به‌عنوان بزرگ‌ترین شکاف جهان شناخته می‌شود، دارد و به‌همین دلیل، به گرند‌کانیون ایران معروف است. دلیل نام‌گذاری این تنگه به هایقر، به جنگ جهانی اول و حضور نیروهای انگلیسی در فارس بر می‌گردد. هایقر، نماد قلمروی ایل قشقایی است. منطقه‌ی فارس در طی جنگ جهانی اول با حضور نیروها‌ی انگلیسی و گسترش ناامنی همراه شد، اما عشایر قشقایی توانستند در برابر نیروهای انگلیسی مقاومت کرده و آنان را شکست دهند. این تنگه، محل اصلی نبرد میان انگلیسی‌ها و قشقایی‌ها بود و مردان قشقایی در نبردی سخت آنان را شکست دادند. در هنگام مبارزه، دلیران عشایر، بلند فریاد می‌زدند: «های قِر، ها‌ی قِر» که در زبان محلی آنان به معنا‌ی «آهای بکش، آهای بکش» است. آن‌ها در حین نبرد با این فریاد همدیگر را به کشتن سربازان انگلیسی تشویق می‌کردند. ارتفاعات بلند و صخره‌ای این تنگه نیز در زبان ایلیاتی به نام «گِلین اوچان» نام‌گذاری شده‌ است. از روایات محلی بر می‌آید که در زمان قدیم، عروس و داماد قشقایی سوار بر اسب برای بر‌گزاری آداب و رسوم عشایری به ارتفاعات دره رفته و در راه، اسب عروس از کنترل خارج می‌شود و به داخل دره سقوط می‌کند و از آن زمان این نام بر روی ارتفاعات بلند و صخره‌ای تنگه باقی می‌ماند.
طول تنگه‌ی هایقر حدود 8 الی 14متر اعلام شده، که با استناد به منابع موثق می‌توان گفت که طول تنگه نزدیک به 13 کیلومتر است. این تنگه، یک برش در پهنای طاقدیس، دارد که فرسایش آب رودخانه‌ی قره‌آغاج و فیروزآباد باعث پدید آمدن و در نهایت عمیق شدن کف این تنگه شده‌ است. دیوارها و صخره‌های بلند تنگه که در اثر فرسایش آب رودخانه حالت پلکانی پیدا کرده،‌ و عمق زیاد این صخره‌ها، مورد توجه صخره‌نوردان قرار گرفته ‌است. با توجه به طولانی بودن تنگه، پیمودن آن بدون راهنما و تجهیزات کافی، کار آسانی نیست و تقریباً حدود سه ساعت طول می‌کشد که از بالای تنگه به عمیق‌ترین قسمت آن رسید. حدود نصف روز برای دیدن تنگه و رفت‌وبرگشت کافی است. اگر می‌خواهید به صخره‌نوردی در این تنگه بپردازید، حتماً باید راهنما‌ی مسلط به صخره نوردی، آب کافی، مقداری غذا و کفش کوهنوردی همراه خود داشته باشید؛ البته دقت کنید که آنتن‌دهی موبایل در این منطقه بسیار ضعیف است.
اگر تصمیم دارید در این منطقه شب را استراحت کنید، باید در روستاها‌ی اطراف تنگه اقامت کنید و یا به فیروزآباد برگردید و شب را در آن‌جا بمانید و اگر بخواهید شب را در تنگه بگذرانید باید از چادرهای مسافرتی شخصی استفاده کنید. اگر در فصل پاییز و زمان کوچ عشایر، در این منطقه حضور داشتید، می‌توانید مهمان عشایر خونگرم قشقایی باشید.
بهترین زمان برای بازدید از این تنگه، اوایل اسفند تا اواخر اردیبهشت است. فصل بهار تنگه، به‌دلیل حضور چلچله‌ها و پوشش گیاهی بی‌نظیری که دارد، برای طبیعت‌گردی بسیار مطلوب است. به‌دلیل موقعیت جغرافیایی منطقه، در فصل تابستان هوا بسیار گرم است و جانوران و حشرات خطرناک مانند مار، عقرب و رتیل در لابه‌لای صخره‌ها و سنگ‌ها پنهان می‌شوند. اما گاهی در فصل تابستان به سبب بارش‌های فصلی که رخ می‌دهد، آبشار‌های زیبایی در این تنگه شکل می‌گیرد که گاهی ارتفاعشان تا 400 متر هم می‌رسد. اگر قصد قایق‌سواری و تنگه‌پیمایی دارید، به راهنما و متخصص ورزش‌های آبی نیاز دارید؛ حتی اگر تجهیزات و آمادگی لازم برای ورود به تنگه را دارید.
چشم‌اندازی که طاقدیس‌های زا‌گرس در کنار آب رودخانه پدید آورده‌، برای گردشگران بسیار جذاب است؛ اما احداث سد عظیم بر روی این تنگه سبب شده که زیبایی‌های آن کمرنگ شود.
این تنگه، پوشش گیاهی خاصی دارد. سبزه‌های کوتاهی بر روی دیواره‌های تنگه در فصل بهار سبز می‌شود. بادام کوهی، آویشن، ریواس، انار، گیلاس وحشی، گل گاوزبان و کندوهای عسل طبیعی به وفور در این منطقه وجود دارد. گونه‌های جانوری متعددی ازجمله خرس، روباه، میش و قوچ در این منطقه دیده می‌شود که بسیاری از این گونه‌ها مثل خرس از بین رفته‌اند، اما پلنگ در این کوه‌ها دیده شده ‌است.
تابلو‌های هشداردهنده، محفوظ کردن لبه‌ی پرتگاه‌ها، ایجاد قرارگاه‌های کوهستانی، امکانات رفاهی ازجمله سرویس بهداشتی و ایجاد پارکینگ برای پارک خودرو‌ها، نیاز این منطقه‌ی گردشگری است که می‌تواند پذیرای گردشگران داخلی و خارجی بیشتری باشد. در فروردین سال 1389، گروهی از بندبازان که از تنگه‌های معروف جهان عبور می‌کردند، به این منطقه آمدند و بانویی اهل کشور کاندا از روی این تنگه عبور کرد. این مطلب نشان می‌دهد که تنگه‌ی هایقر، علاوه بر جاذبه‌های گردشگری و تاریخی منحصر به فرد، ظرفیت لازم را برای جذب گردشگران خارجی دارد.
در سال‌های اخير، گروه‌های متعددی به ایران آمدند و با کارشناسان داخلی و با مطالعه‌ی گسترده‌ی جانورشناسی و زمین‌شناسی منطقه در صدد بودند که تنگه‌ی هایقر را به‌عنوان یکی از ژئو‌پارک‌های ایران در یونسکو ثبت نمایند، اما باز بی‌توجهی برخی از مسئولین و ساخت سد هایقر در کنار این تنگه‌ی طبیعی، عامل بازدارنده‌ای در برابر ثبت این محل در یونسکو شد.

آخرین مقالات منتشر شده

خوش آمدید!

لطفا از طریق فرم زیر به حساب کاربری خود وارد شوید

بازیابی گذرواژه

لطفا جهت بازیابی گذرواژه، نام کاربری و یا ایمیل خود را وارد نمائید.

ورود / عضویت

Add New Playlist