گاه نامه ویکی تماس شماره 134 – ویکی ایران

منتشر شده در 8 اردیبهشت 1400
گاه نامه ویکی تماس 134 - ایران شماره 5

فهرست گاه نامه ویکی تماس شماره 134 – ویکی ایران

نگاهی بر آنچه در این شماره خواهید خواند

فرصت استفاده از آیین ها در جذب گردشگر

محمد انصاری

یکی از راهکارهای جذب گردشگر در کشورهای فاقد جاذبه، بهره‌مندی از آیین‌ها و رسومات رایج در این کشورهاست. اما بعضاً، هستند مناطقی که با دارا بودن پتانسیل‌های مناسب برای جذب توریسم، در راستای در اختیار گرفتن سهم بیشتری از بازار موجود، بر روی ارائه و معرفی آیین‌های کشور خود نیز تمرکز می‌نمایند. قابلیتی که به‌دلیل حس کنجکاوی و یا متفاوت دیده شدن، جزو انتخاب‌های با احتمال بالای مردم برای سفر به مقصدی خاص است. تجربه‌ی رسم و رسومات فرهنگ‌ها و ادیان مختلف و قیاس آن‌ها با آداب و روش‌ها و منش‌های فرهنگی خودی، ناخودآگاه حس لذت‌بخشی از سفر به مقصد انتخاب شده را ایجاد می کند.یکی از رخدادها یا آیین‌های مورد وثوق گردشگران، خصوصاً در کشورهای عربی، ترکیه و یا کشورهای شرق آسیا مانند مالزی و اندونزی، آداب و رسوم حضور و برگزاری ماه مبارک رمضان در این کشورهاست. دقیقاً برعکس کشور ما، ماه مبارک رمضان در مناطق مسلمان‌نشین، چه عرب‌زبان، چه ترک‌زبان و یا برخی کشورهای شرقی آسیا، با برگزاری جشن‌ها و مراسم مختلف، برقراری بازارهای شبانه، سرویس‌های خاص هتلی، اغذیه‌ی خیابانی و سفرهای افطاری عریض و طویل همراه است تا مسلمان ضمن به‌جای آوردن اعمال جاری در این ماه، لحظات شاد و پرشوری را در ساعات بعد از افطار سپری نمایند. همین ویژگی هیجان‌انگیز شهرهای مسلمان‌نشین کشورهای نام‌برده، در کنار حس کنجکاوی نسبت به ماهیت روزه و گاه علاقه به تجربه‌ی روزه‌داری، باعث شده تا بازار جدیدی پیش‌روی صنعت گردشگری این طیف از کشورها قرار گیرد؛ امکانی که بعضاً به‌دلیل چرخشی بودن ماه‌های قمری نسبت به تقویم میلادی، در برخی مواقع، فصل‌های خلوت سفر را نیز برای این مناطق، منتفع از گردشگر می‌کند…

قلعه‌ی کنگلو؛ پیشینه ای از دوره ساسانی در حصار قله ها

الناز درویشی

…نوع معمارى قلعه‌ی کنگلو و سفال‌ها و مصالح به‌کار رفته در آن که از جنس سنگ لاشه با ملات آهک بوده و همچنین با توجه به پلان منحصر به فردی در میان قلعه‌ها و استحکامات دفاعی که با بهره‌گیری از تکنیک‌های بومی رشته کوه‌های البرز ساخته شده، نشان‌دهنده‌ی آن است که این بنا مربوط به معماری اشکانی – ساسانی است. فرم طاق‌های این قلعه، قابل قیاس با غار اسپهبد خورشید در همین منطقه و قلعه‌ی دختر فیروزآباد، کاخ سروستان و مجموعه‌ی تخت سلیمان در دیگر نقاط ایران بوده که همگی مربوط به دوره‌ی ساسانی هستند.نمای خارجی قلعه را یک باروی عظیم سنگی تشکیل داده که در قسمت میانی و طرفین آن، برج‌های دیده‌بانی تعبیه شده است. این قلعه از یک هسته‌ی مرکزی و دو بازو تشکیل شده؛ از این‌رو به عقابی با بال‌های باز تشبیه شده که بال‌هایش همان بازوهایی است که برای جلوگیری از رانش هسته‌ی مرکزی قلعه تعبیه شده است. قلعه‌ی کنگلو هنگام حملات و یورش ناگهانی دشمنان دارای کاربردی سپرمانند بوده و در طراحی آن، جنبه‌ی تدافعی را در اولویت قرار داده‌اند. فضای داخلی قلعه با توجه به بقایای آن، مدور و در سه طبقه ساخته شده است، قسمت عمده‌ی این بنا از بین رفته و یا در حال ویرانی است…

آیین های رمضانی

زهرا زند

…از قدیم در بین خانواده‌های مسلمان رسم بوده، که روز آخر ماه شعبان را که یوم‌الشک نامیده می‌شود، روزه می‌گرفتند تا اگر روز اول رمضان بود، به وظیفه‌ی خود عمل کرده و اگر نبود، خود را برای ورود به رمضان‌المبارک آماده کرده باشند. حتی برخی دو یا سه روز زودتر از رمضان با روزه به استقبال این ماه می‌رفتند. این رسم در بین بیشتر خانواده‌های ایرانی نیز مرسوم است. همچنین از گذشته رسم بر این بوده که مردم در ماه رمضان با یک ساز مخصوص سحر بیدار می‌شدند؛ هرچند این مراسم کم‌رنگ شده است، اما هنوز هم در برخی شهرستان‌ها وجود دارد. خواندن مناجات با صدای بلند در پشت‌بام‌ها، منازل و مساجد و کوچه‌ها و گذرها از دیگر رسوم ماه رمضان است که از نخستین روز ماه مبارک رمضان به صورت خودجوش توسط افراد باسواد در محلات انجام می‌شده تا مردم محله بتوانند در زمان سحر بیدار شوند. از دیگر مراسم این ماه، ختم قرآن است که در مساجد، خانه‌ها، پارک‌ها، به‌صورت فردی یا دسته‌جمعی قرآن می‌خوانند (در حال حاضر به‌دلیل شیوع ویروس کرونا، این مراسم معمولاً به‌صورت فردی انجام می‌شود.) خوردن سحری و افطاری از دیگر آیین‌های این ماه است. همچنین میهمان شدن بر سر سفره‌ی افطار با پخت غذاهای ویژه‌ی این ماه و افطارکردن آب جوش، شیر یا چای گرم، خرما و زولبیا و بامیه، سوپ یا آش، نان و پنیر و سبزی و گردو و حلوا و شله‌زرد. یکی دیگر از رسوم ماه رمضان، شب‌زنده‌داری است که این رسم قدیمی با حضور روزه‌داران با برپایی مراسم شب‌های احیا و قرائت قرآن و دعاهای ابوحمزه ثمالی، جوشن کبیر و دعاهای ویژه‌ی ماه رمضان در مساجد برگزار می‌گردد…

سفره رنگین افطاری ایرانی

سمانه مهاجری

…مردم خوزستان همچون اغلب مناطق کشور غذاهای مخصوصی برای افطار دارند. غذاهایی چون شعریه، محلبیه (فرنی)، سمبوسه و هریس معمولاً سر سفره‌ی افطار اهوازی‌ها موجود است. الگیمات که شبیه زولبیا و بامیه است با کمی تفاوت در تهیه‌ی آن، در کنار قهوه‌ی تلخ عربی لذتی دوچندان دارد. خوراکی به نام مفطح که با راسته‌ی گوساله و ادویه‌ی فراوان محلی درست می‌شود، ساعات طولانی روزه‌داری را در گرمای طاقت‌فرسای جنوب قابل تحمل‌تر می‌سازد…

گاه نامه ویکی تماس شماره 134 - ویکی ایران 1 - 58612
گاه نامه ویکی تماس شماره 134 - ویکی ایران 2 - 58612

مجله اینترنتی ویکی تماس

شماره 134 – ویکی ایران
نسخه کامل گاه‌نامه را از اینجا تهیه نمائید

سیچن دوچ، هنر دست بانوان خطه بلوچستان

رقیه آقابالازاده

…سوزن‌دوزی از هنرهای زیبا و کاربردی بلوچستان است که با دوخت‌های سنتی دیگر مناطق ایران کاملاً فرق دارد؛ به آن «بلوچ‌دوزی» و «سیچن‌دوچ» نیز می‌گویند. می‌توان گفت سوزن‌دوزی با صنعت تولید ابریشم رابطه‌ای مستقیم دارد. این شیوه‌ی دوخت، از اوایل اسلام در میان قوم بلوچ رایج بوده و در دوره‌ی ایلخانی و به‌خصوص دوره‌های تیموری و صفوی به اوج خود رسیده است. این دوخت را باید در زمره‌ی یکی از اصیل‌ترین و جالب‌ترین صنایع دستی کشور به حساب آورد و یکی از ظریف‌ترین هنرهای دستی ایران دانست که در آن تمام یا قسمت اعظم پارچه از کوک و بخیه‌های رنگین پوشیده می‌شود. در زندگی ساده و دور از تجمل مردم بلوچ، مهم‌ترین وسیله‌ی تزیین لباس، همین هنر است که ریشه در سنن و زندگی قوم بلوچ دارد، عامیانه است و پیچیدگی و ابهامی ندارد. هر نقش، از ترکیب خط‌ها شکل می‌گیرد. خطوط هندسی، سه‌گوش، چهارگوش و خطوطی که با تلفیق یکدیگر چند ضلعی می‌شوند و با تداخل اشکال در یکدیگر، طرح‌های مختلفی را می‌سازند. پیراهن زنان بلوچ، با چهار قطعه از سوزن‌دوزی تزیین می‌شود، یک قطعه پیش‌سینه، دو قطعه سرآستین و قطعه‌ی دیگر در زیر پیش‌سینه به طور عمودی تا پایین پیراهن دوخته می‌شود و جیبی که در اصطلاح محلی به آن «کُرُمتان» یا «پَندول» می‌گویند. گاه قطعه‌ی عمودی زیر پیش‌سینه به‌کار نمی‌رود و فقط کنار جیب به‌طور عمودی با فاصله حاشیه‌دوزی می‌شود…

فرشی از لاله

سیمین ثقفی

…از شهر کرج، ۲۲ کیلومتری که به‌سمت شمال شرق بروی، در هفت کیلومتری جاده‌ی کرج – چالوس، به روستای کندر در بخش آسارا می‌رسی! جایی‌که دامنه‌ی کوه مشرف به آن در بهار سال ۹۹، «باغ لزور» میزبان بیش از ۲ میلیون و صد هزار گل لاله و سنبل شده است.این نخستین‌بار است که در وسعتی سه و نیم هکتاری، پیازهای سنبل و ده‌ها گونه از گل لاله کاشته شده تا منظره‌ای بدیع را در برابر دیدگان تماشاگران‌اش قرار دهد؛ آن‌هم در استان البرز که سال‌هاست خاستگاه پرورش لاله است و برگزاری جشنواره‌های گل لاله در آن قدمتی ۴۰ ساله دارد!طراحان و سرمایه‌گذاران این فرش رنگین لاله‌ها، در کنار ایجاد یک جاذبه‌ی گردشگری در روستای کندر، بنا داشتند تا با تکثیر پیاز انواع لاله، ضمن کاهش واردات آن و قوت بخشیدن به صادرات، به کشت گیاهان دارویی بومی در منطقه نیز توجه داشته باشند.مناسب‌ترین زمان دیدار از لاله‌های این منطقه، روزها و هفته‌های نخستینِ بهار است؛ زمانی‌که هنوز دمای هوا آن‌چنان افزایش نیافته تا گل‌ها را از طراوت و شادابی بیاندازد. در این نخستین تجربه، با وجود آن‌که هنوز تبلیغی برای آن به شکلی گسترده صورت نگرفت، اما این تصاویر چند تن از بازدیدکنندگان و فعالان اینستاگرامی بود که توجه اهل سفر و رسانه‌ها را به‌خود جلب کرد و در نخستین روزهای کرونایی آغاز سال، دشت لاله را با بیش از ۱۲۰ هزار بازدیدکننده تا روزهای میانی اردیبهشت ماه روبرو کرد…

تنگه هایقر؛ جاذبه طبیعی و تاریخی بی نظیر در استان فارس

منا هاشمیان

تنگه‌ی هایقر، یکی از جاذبه‌ها‌ی گردشگری استان فارس و یکی از ژئوپارک‌های ایران است که مورد توجه گردشگران داخلی و خارجی قرار دارد. این تنگه در ۳۵ کیلومتری جنوب شرقی شهرستان فیروزآباد و بین شهرهای قیر و کارزین در جنوب غربی جهرم واقع شده‌ است. برای رسیدن به تنگه‌ی هایقر، از شیراز به سمت شهرستان فیروزآباد، تقریباً ۱۱۱ کیلومتر مسافت را طی کرده و به سمت جاده‌ی قیر – فیروزآباد رفته و ۳۷ کیلومتر به سمت جنوب ادامه مسیر دهید، از شهرک دستغیب عبور کرده و به دوراهی قیر – هنگام می‌رسید، در سمت راست جاده، ۱۰ کیلومتر باید در جاده‌ی پر پیچ‌وخم آسفالت‌شده به مسیر ادامه داده تا به تابلوی سد هایقر رسیده و در این قسمت از راه باید پیاده به مسیر خود ادامه دهید. ورود به تنگه، از مسیر ورودی سد به‌همراه مجوز و هماهنگی قبلی و راهنمای محلی امکان‌پذیر است. انتهای تنگه به منطقه‌ی میدانک، باغات مرکبات و روستای عشایر منتهی می‌شود…

کوزه آبی رنگ؛ شاهکارهای سفال ایرانی از دوره سلجوقی

شقایق فتحعلی زاده

…پس از ورود اسلام به ایران، هنر سفالگری وارد عرصه‌ی جدیدی شد و با تصرف و فتح ایران توسط ترکان سلجوقی، صنایع اسلامی توسعه‌ی بسیاری پیدا کرد. سلاطین سلجوقی از حامیان بزرگ صنعت بودند و هنرمندان و صاحبان حرفه‌ها را در دربارها و مقر حکومت خود در مرو، نیشابور، هرات، ری و اصفهان گرد آوردند. به‌طورکلی، دوره‌ی سلجوقی را از نظر شکوفایی هنرهای گوناگون می‌توان از دوره‌های درخشان اسلامی دانست. هنرهای مختلف مانند معماری، فلزکاری، بافندگی، آجرکاری و… به حد اعلای شکوفایی خود رسیدند. سفالگری نیز از این قاعده مستثنی نبوده است و در دوره‌ی سلجوقیان و جانشین آن‌ها خوارزمشاهیان، سفال‌سازان ایران ظروف سفالی عالی می‌ساختند که آن‌ها را می‌توان در زمره‌ی بهترین و زیباترین کارهای این صنعت به‌شمار آورد. در هنر سفالگری دوره‌ی سلجوقی می‌توان استفاده و کاربرد سفالگران را از خمیر سفید شیشه برای ساخت ظروف سفالین مشاهده کرد. این خمیر تقریباً شبیه خاک چینی دوره‌ی سونگ (۱۲۷۹-۹۶۰ میلادی) در چین بوده که در آن کشور شهرت فراوان در ساخت سفالینه داشته است…

پیشنهاد سردبیر

خوش آمدید!

لطفا از طریق فرم زیر به حساب کاربری خود وارد شوید

بازیابی گذرواژه

لطفا جهت بازیابی گذرواژه، نام کاربری و یا ایمیل خود را وارد نمائید.

ورود / عضویت

Add New Playlist