گاه نامه ویکی تماس شماره 163 – ویکی ایران

منتشر شده در 8 تیر 1400
گاه نامه ویکی تماس 163 - ایران شماره 9

فهرست گاه نامه ویکی تماس شماره 163 – ویکی ایران

نگاهی بر آنچه در این شماره خواهید خواند

با اجازه کرونا!

محمد انصاری

دومین تابستان کرونایی دنیا هم فرا رسید. فصل شلوغ سفرهای تفریحی در دنیا که سال گذشته را با عدم برقراری سفر به اکثر مناطق و مقاصد سفر به‌دلیل شیوع کرونا سپری کرد و حالا مقامات و مسئولین مقاصد مختلف دنیا امیدوار هستند با روند رو به رشد واکسیناسیون در کشورهای مختلف، حتی‌المقدور زیان‌های یکی دوسال گذشته را تا حدودی جبران کنند. نتایج تحقیقی تازه نشان می‌دهد که بیشترین آسیب اقتصادی بحران کرونا بر صنعت گردشگری متوجه کشورهای در حال توسعه است؛ چه در سال گذشته و چه امسال که سرعت واکسیناسیون در آنها پایین است. بنابر گزارش مشترک کنفرانس تجارت و توسعه‌ی سازمان ملل و سازمان جهانی گردشگری، طبق برآوردها، خسارات اقتصادی ناشی از همه‌گیری کرونا برای صنعت گردشگری در سراسر جهان می‌تواند به بیش از چهارهزار میلیارد دلار هم برسد.بنابراین گزارش، روند کند واکسیناسیون در بسیاری از کشورها، دمیدن جانی تازه به صنعت گردشگری را ناممکن کرده است. این معضل، بیش از همه گریبان‌گیر کشورهای در حال توسعه است.دبیرکل سازمان جهانی گردشگری، پیشرفت در کارزار واکسیناسیون و درنتیجه‌ی آن، ایجاد امکان “شروع مجدد و ایمن” برای صنعت گردشگری را برای مشاغل این حوزه حیاتی می‌داند…

تیرگان؛ جشنی به وسعت تیر آرش و عظمت ایران

الناز درویشی

…در ایران از کهن‌ترین زمان، در هر ماه، جشنی در روزی که به‌نام آن ماه بود برگزار می‌شد. انتخاب روزهای جشن، بدین شیوه بود که چون در تقویم کهن، هر یک از سی روز ماه را نامی است که نام دوازده ماه نیز در شمار آن سی نام است، جشن هر ماه در روزی بود که نامش با نام ماه یکی بود. و نام‌ها متعلق به سی فرشته‌ی نگهبان روزها و ماه‌ها است که از برگزاری این جشن‌ها تا قرن ششم و هفتم هجری نیز خبر داریم و در کتاب‌های تاریخی و ادبی شرح برگزاری آن‌ها ذکر شده است. ولی باگذشت زمان و دگرگونی‌های سیاسی و اجتماعی، امروزه برخی از این جشن‌ها از جمله فروردین‌گان، اردیبهشت‌گان و… به‌دست فراموشی سپرده شده‌اند. یکی از این جشن‌ها که کماکان در برخی از مناطق برگزار می‌شود، جشن تیرگان است. جشن تیرگان روز سیزدهم ماه تیر (روز تیر) است. افزون بر یکی بودن نام روز و ماه، مناسبت جشن تیرگان را سال‌روز حماسه‌ی معین کردن مرز ایران، با تیراندازی آرش، می‌دانند…

کتابخانه و موزه‌ ملی ملک؛ کتابخانه ای در دل میدان مشق

رباب آقابالازاده

کتابخانه و موزه‌ی ملک، یکی از غنی‌ترین کتابخانه‌های ایران است که آثاری ارزشمند و نفیس در خود جای داده است. بنیانگذار کتابخانه و موزه، حاج حسین ملک، معروف به حاج حسین آقا ملک می‌باشند. این بزرگ مرد با علاقه و ظرافت خاصی این مجموعه را جمع‌آوری نمودند. بنیان کتابخانه‌ی ملک در سال ۱۳۱۶ گذاشته شد؛ حاج حسین آقا در سال ۱۳۴۳ به فکر ایجاد موزه افتادند تا اشیای هنری و تاریخی را در آن جمع‌آوری و نگهداری کنند. در نتیجه‌ی همت و تلاش فراوان این بزرگ مرد، موزه و کتابخانه‌ی مجهز و غنی در بافت قدیمی و در دل بازار تهران شکل گرفت تا بدین وسیله محققان خارجی با مظاهر فرهنگی و تمدن ایران آشنا شوند.حسین ملک معروف به حاج حسین آقا ملک، مؤسس موزه و کتابخانه‌ی ملی ملک، فرزند ارشد حاج محمدکاظم ملک‌التجار بودند. وی در دهم خرداد سال ۱۲۵۰ در تهران به دنیا آمد. خانواده‌ی او مجتهدزاده و اصالتاً تبریزی بودند. جدش آقامحمدمهدی تبریزی از دوستان نزدیک میرزا تقی خان امیرنظام (امیرکبیر) بود. آقا محمدمهدی برخلاف رسم خانواده، به کسوت روحانیت درنیامد و در جنگ ایران و روس به قشون دولتی پیوست و درجات ترقی نظامی را تا درجه‌ی سرهنگی پیش رفت. زمانی‌که محمدشاه قاجار از دنیا رفت، امیرنظام از آقامحمدمهدی صدهزار تومان قرض گرفت تا ولیعهد، ناصرالدین‌میرزا را از تبریز به تهران بیاورد…

خاتم شیراز؛ بر تو و بر صنعت تو آفرین

شقایق فتحعلی زاده

…خاتم، پوششی است که از کنار هم قرار گرفتن لایه‌هایی نازک از چوب به ضخامت حدود یک و نیم میلیمتر به‌صورت قطعات ریز و متساوی‌الاضلاع، به‌همراه قطعات مثلثی شکل فلز برنج و استخوان به‌دست می‌آید. هنرمند صنعتگر با ذوق و سلیقه و علم به نقوش هندسی، به خلق لایه‌های زیبایی می‌پردازد که زینت‌بخش سطوح بسیاری از اشیا می‌شود. بنابر نظر پروفسور پوپ، این هنر، موزاییک‌کاری با چوب‌های رنگی و استخوان است که آن را خاتم‌بند می‌گویند؛ با این تفاوت که در هنر خاتم، قطعات ریز چوب، استخوان و فلز را طی یک پرسه‌ی طولانی‌مدت آماده و به‌صورت کاملاً منظم و در قالب اشکال هندسی به ظرافت در کنار هم قرار داده و پس از برش به‌صورت لایه‌لایه، با چسب چوب روی زیرکاری چوبی می‌چسبانند.هنر ظریفه‌ی خاتم‌کاری، سابقه و ریشه‌ای کهن در ایران دارد. درباره‌ی مخترع و مبتکر خاتم بین خاتم‌سازان و هنرمندان روایات گوناگونی وجود دارد. اما به‌درستی کسی نمی‌داند که این هنر زیبا ابداع چه کسی می‌باشد. بدین روی با افسانه آمیخته شده است و برخی از خاتم کاران معتقدند که هنر خاتم‌سازی معجزه‌ی حضرت ابراهیم بوده است…

گاه نامه ویکی تماس شماره 163 - ویکی ایران 1 - 58897
گاه نامه ویکی تماس شماره 163 - ویکی ایران 2 - 58897

مجله اینترنتی ویکی تماس

شماره 163 – ویکی ایران
نسخه کامل گاه‌نامه را از اینجا تهیه نمائید

عطـرسازی؛ هنر-صنعتی فراموش شده در ایران و زنده و جاری در دنیا!

الهام مشتاق

…در فرهنگ‌های لغات، خیلی که تلاش کردند، چنین آمده است: «بوی خوش، خوش‌بو، ماده‌ی خوشبوی نباتی یا حیوانی و روغنی‌شکلی است که در اندام‌های مختلف غالب گیاهان وجود دارد». گرچه در ادامه اندام‌های جانورانی که برای تولید این ماده‌ی خوش‌بو قطع می‌شود را هم خواهیم گفت. باستان‌شناسان سنگ‌نگاره‌هایی را یافته‌اند که مصریان باستان را در حال تولید عطر نشان می‌دهد؛ برای عطر قدمتی هزار ساله و بیشتر می‌توان در نظر گرفت، اما تقدم و تاخر هر کدام از تمدن‌های کهن از بابت خود جنس، یعنی عطر دشوار است. شواهدی در دست است که تمدن‌های مصر و میان‌رودان و در ادامه، ایران باستان و روم را مروج تولید و تقطیر و تکثیر این هنر می‌داند و لازم به ذکر است که در بعضی تمدن‌ها، عطر برای انجام شعائر مذهبی بوده است؛ مانند میان‌رودان و مصر و در جاهایی عطر علاوه بر دلایل ذکر شده، مکمل زیبایی و پاکیزگی و نشان تشخص و برازندگی بوده است که اینجا اشاره با افتخار به سرزمین خودمان است که بعدها نیز از طریق ایران و یونانیان به سرزمین روم راه یافت و در غرب گسترده شد. ذکر این نکته خالی از لطف نیست که هرچه در شرق تلاش داشتند تا از غلظت و سنگینی عطر بکاهند و راهی بر دوامش بیابند، تا باعث سنگینی سر و سرگیجه نشود، در غرب برای افزایش پوشش بدن، عطرهای سنگین و غلیظ تهیه می‌شد (و جای اشخاصی که از میگرن رنج می‌برند خالیست)…

یخدان های معروف کرمان

شقایق فتحعلی زاده

…یخدان‌ها بناهایی هستند که در دوره‌های پیشین، در شهرهایی که در نواحی گرم و خشک ایران قرار دارند، به‌منظور فراهم کردن آب سرد مصرفی مردم در فصول گرم ساخته می‌شدند. این یخدان‌ها دارای معماری خاص بودند که همین معماری خاص و شاخص‌های مربوط به آن سبب کارکرد خاص بنا شده بود.استان کرمان، یکی از استان‌های پهناور در جنوب شرقی ایران و یکی از کهن‌ترین مراکز جمعیتی در کویر مرکزی ایران است که حدود هفت هزار جاذبه‌ی تاریخی را در خود جای داده که از این تعداد ۷۰۰ مورد آن‌ها در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است. اما مردمان این دیار از سال‌ها قبل با ابتکار و نوآوری، این شهر را به یکی از زیباترین شهرهای تاریخی ایران تبدیل کرده‌اند که نمونه‌ی این ابتکار، سیستم آب‌رسانی، آب‌انبار و تولید یخ از صدها سال قبل است به‌طوری‌که بزرگ‌ترین یخچال‌های دست‌ساز هم‌چنان در این شهر خودنمایی می‌کنند. کرمانی‌ها در زمانی که هنوز برق هم اختراع نشده بود یخچال اختراع کردند و با استفاده از خِشت و گِل و البته بناهای بسیار بزرگ که هم‌چنان بسیاری از آن‌ها در شهر کرمان پابرجا هستند، سازه‌هایی ساختند که یخ را در اوج گرمای طاقت‌فرسای تابستان کویر در خود نگاه می‌داشت…

ارتفاعات اوپرت سمنان؛ مرزی میان دو اقلیم

زهرا زند

…اوپرت نام روستایی است که جنوبی‌ترین منطقه‌ی استان مازندران را به شمالی‌ترین منطقه‌ی استان سمنان متصل می‌کند. این دره‌ی شگفت‌انگیز که جزو جاذبه‌های توریستی ایران محسوب می‌شود، در فاصله‌ی ۵۵ کیلومتری شمال شهرستان مهدی‌شهر (سنگسر) در بخش شهمیرزاد و در دهستان چاشم واقع شده است و از لحاظ بخش‌بندی استانی، در استان سمنان واقع است. دهستان چاشم، در برگیرنده‌ی ده روستا به نام‌های چاشم، خطیرکوه، اساران، حمیدیه، دزگره افشار پایین، دشت گنبد، ارتت، دشت سفید، هیکوه و اوپرت است. این دهستان از سمت غرب به شهرستان فیروزکوه در استان تهران و از سمت شمال به سوادکوه و دودانگه در استان مازندران و از مشرق به شهرستان دامغان و از جنوب به شهرستان مهدی‌شهر متصل می‌گردد. روستای اوپرت در دل دهستان چاشم و در این موقعیت جغرافیایی قرار دارد. بر پایه‌ی سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت روستای اوپرت ۳۳ نفر (۱۰ خانوار) بوده است و شغل اهالی آن دامداری و گله‌داری می‌باشد…

پیشنهاد سردبیر

خوش آمدید!

لطفا از طریق فرم زیر به حساب کاربری خود وارد شوید

بازیابی گذرواژه

لطفا جهت بازیابی گذرواژه، نام کاربری و یا ایمیل خود را وارد نمائید.

ورود / عضویت

Add New Playlist