نمادکالاهای گِلی و سنگی تپه قشلاق تالوار

با ظهور انقلاب شهری در اواخر تمدن عُبید (حدود 5000 تا 4300 پیش از میلاد)، پیش از پیدایش خط، شاهد نخستین تلاش‌های بشر برای انجام معاملات تجاری هستیم. در این دوره، بشر با ساخت نمادکالاهای گِلی (که به آن‌ها توکِن هم گفته می‌شود) به اشکال مخروطی، کروی، بیضوی و … که هرکدام بسته به نوع شکل یا سوراخ‌دار بودن یا نبودن‌شان می‌توانستند نشان‌دهنده‌ی نوع و میزان کالای مبادله‌شده باشند، درواقع آغازگر نخستین معاملات تجاری در منطقه‌ی بین‌النهرین بوده است.
این نمادکالاها را که بی‌شباهت به سکه‌های امروزی نیستند، شاید بتوان با کمی اغماض نخستین پول بشری به شمار آورد. تصور کنید که مثلاً در هفت هزار سال پیش هم عده‌ای بوده‌اند که توکِن روی توکِن انبار می‌کرده‌اند و عده‌ی دیگری توکِن کافی برای دریافت شیر یا روغن نداشته‌اند. البته خنده‌دار است. ولی اگر خوب فکر کنیم، همین تکه کاغذهای کَر و کثیف تو کیف‌پول‌مان که امروز چنین ما را اسیر خود کرده‌‌اند نیز، به همان‌اندازه مضحک به نظر می‌رسند. اما سازوکار جهان مدرن شهری بدون همین کاغذهای سابقاً گِلیِ دوام نمی‌آورَد. چه بخواهیم و چه نخواهیم، چه جزو قشر پولدار باشیم و چه متوسط و چه ضعیف، بخش بسیار بزرگی از زندگی‌مان را درگیر مسائل مالی هستیم.
فراگیرترین مشکلی که در مورد مسائل مالی وجود دارد این است که صحبت از پول بعضاً یک تابو است. ما یاد گرفتیم از مشکلات مالی‌مان صحبت نکنیم و اصطلاحاً با سیلی صورت‌مان را سرخ کنیم. برای همین هم، احساس شرمندگی مالی، خصوصاً در وضعیت فروپاشیده‌ی اقتصاد کنونی، ممکن است بسیاری از ما را به قهقرا ببرد.
یکی از نشانه‌های فروپاشیدگی اقتصادی یک جامعه، افزایش روزافزون شکاف طبقاتی است که سبب می‌شود تمام گروه‌های جامعه، هر کدام به طریقی تحت ستم پول قرار بگیرند، حتی طبقه‌ی فرادست جامعه. آن‌ها شاید خودشان متوجه نباشند، اما چنانکه در مقاله‌ی پاول پیف خواهید خواند، تحقیقات نشان می‌دهد هرچه افراد پولدارتر می‌شوند حس همدلی و شفقت‌شان کمرنگ‌تر شده و منافع شخصی‌شان را، ولو به ضرر دیگران، ترجیح می‌دهند. درواقع، پولدارها به سمت نوعی خودخواهی و تکروی حرکت می‌کنند که در بلندمدت، در عین داشتن پول زیاد، لذتی از زندگی تکروانه‌ی خود نمی‌برند. آن‌ها شاید در جمع کردن، پس‌انداز کردن و سرمایه‌گذاری آدم‌های موفقی باشند، ولی بعضاً در لذت بردن از پول آدم‌های موفقی نیستند، چون همان نشانه‌های بالا خود گواه این است که از پول رها نیستند.
یکی دیگر از مسائل مالی ما این است که خیلی‌‌های‌مان فکر می‌کنیم عقل معاش نداریم یا صرفاً ولخرجیم، خسیسیم، نمی‌توانیم پس‌انداز کنیم یا یاد نگرفتیم از پول لذت ببریم، خلاصه اینکه با پول مسئله داریم. همه‌ی این‌ها به فضایی برمی‌گردد که در آن بزرگ شده‌ایم. باید برگردیم و ببینیم پدر و مادرهای‌مان با پول‌های‌شان چه می‌کردند که حالا ما انتظار داریم رفتار خیلی متفاوتی از خودمان نشان بدهیم. رها بودن از پول و نداشتن شرمندگی مالی یک رفتار اکتسابی است که ما بیش از هر چیز در محیط خانواده و بعد اجتماع یاد می‌گیریم.
اما چگونه می‌توان رابطه‌ی سالمی با پول داشت؟ ناتالیا گینزبورگ در کتاب فضیلت‌های ناچیز می‌نویسد: «محتاط بودن با خود و سخاوتمند بودن با دیگران، این یعنی داشتن رابطه‌ای درست با پول.» به قول گینزبورگ، خرید قلک اولین اشتباه پدر و مادرهای ما در برنامه‌ی تربیتی ما بود. آن‌ها سعی می‌کردند به ما یاد بدهند که چقدر جمع کردن پول زیباتر از خرج کردن است و چقدر خوب است که در مقابل میل به خرج کردن، مقاومت کرد تا بتوان سرانجام چیز باارزشی خرید. درحالی که «باید پول را به چیزی گذرا و احمقانه ربط داد»، چیزی که می‌آید و می‌رود. فقط در این صورت می‌شود در هراس مدام از نبودش زندگی نکرد. ما باید نه‌تنها در برنامه‌ی تربیتی بچه‌های‌مان، بلکه در برنامه‌ی تربیتی خودمان تجدید نظری در فضیلت‌های ناچیزی که در اولویت زندگی‌مان قرار داده‌ایم، بکنیم. درست است که پول اهمیت انکارناپذیری در زندگی همه‌مان دارد و معاش روزانه‌مان به آن وابسته است، اما باید حواس‌مان باشد که در هر حال، در مقایسه با فضیلت‌های دیگر زندگی، فضیلت ناچیزی به شمار می‌آید.
بدیهی است که نمی‌شود یک‌شبه آموخته‌های کودکی و استرس‌ها و نگرانی‌ها و مشکلات اقتصادی جامعه را که به مسائل مالی خانواده‌ها دامن می‌زند، کنار گذاشت و از فردا رابطه‌ی سالمی با پول داشت. این روند زمان‌بری است که نیازمند آگاهی و آموزش است.
ما نیز برای گام برداشتن در این مسیر، این شماره را به موضوع پول اختصاص دادیم تا شاید صحبت‌های تفکربرانگیز و دیدگاه‌های متفاوت سخنرانان تِد که هریک از متخصصان این زمینه هستند، کمی ذهن‌مان را برای عمیق‌تر فکر کردن به این مسئله‌ قلقلک بدهد.

آخرین مقالات منتشر شده

نقش گیاهان در نجات زمین

جوآن چُوری جوآن چُوری1، متخصص ژنتیک گیاهی، مدیر آزمایشگاه زیست‌شناسی سلولی و مولکولی مؤسسه‌ی مطالعات بیولوژیک سالک و از محققان مؤسسه‌ی پزشکی هوارد هیوز است. چوری در محافل علمی، به

ادامه مقاله »

آیا پولدارها سنگدل می شوند؟

پائول پیف1 محقق و استادیار روان‌شناسی و علوم اجتماعی و رفتاری در دانشگاه کالیفرنیاست. او مشخصاً روی نحوه‎‌ی تأثیرگذاری ثروت بر روابط بین فردی مطالعه و پژوهش می‌کند. پائول پیف

ادامه مقاله »

آخرین کوه یخ

کامیل سیمِن کامیل سیمِن1 در سال 2003، با عکاسی از مجمع‌الجزایر سوالبار در اقیانوس منجمد شمالی توجه‌ها را به خود جلب کرد. او از آن زمان، با عکاسی از کوه‌های

ادامه مقاله »

راهکاری سیمانی برای کاهش انتشار کربن

کارن اسکریونر کارن اسکریونر1، محقق، شیمی‌دان و رئیس آزمایشگاه مصالح ساختمانی مؤسسه‌ی پلی‌تکنیک فدرال لوزان است. بیش‌ترین شهرت اسکریونر به خاطر کارهای پیشگامانه‌ای است که در تولید مواد سیمانی انجام

ادامه مقاله »

بحران آب و هوا سالهاست که حل شده!

گرتا تونبرگ گرتا تونبرگ1، فعال محیط زیست 18 ساله‌ی سوئدی است که به خاطر فعالیت‌های سخت‌کوشانه‌اش برای آگاه‌سازی جامعه در مورد تغییرات آب‌وهوا، اکنون در سرتاسر دنیا چهره‌ای شناخته‌شده است.

ادامه مقاله »

خوش آمدید!

لطفا از طریق فرم زیر به حساب کاربری خود وارد شوید

بازیابی گذرواژه

لطفا جهت بازیابی گذرواژه، نام کاربری و یا ایمیل خود را وارد نمائید.

ورود / عضویت

Add New Playlist