سرمقاله؛ ضرورت تأسیس یک مرکز دیجیتال اسناد تئاتر

بیش از یک سال از همه‌گیری کرونا و تعطیلی ناگزیر اجرای تئاتر بر صحنه‌ها می‌گذرد و گذشت هر روز و هفته و ماه، بر میزان نارضایتی، و متأسفانه حتی حالا دیگر خشم نسبت به عملکرد مدیران و مسئولان تئاتر، افزوده است؛ خشم فزاینده‌ای که در انواع رسانه‌ها قابل‌مشاهده و رصد و غیرقابل‌کتمان و انکار است.
این سوال به‌شکل بسیار جدی وجود دارد که در ۱۴ ماه گذشته چه اقداماتی از سوی مسئولان دولتی و صنفی و تشکل‌ها و نهادهای تئاتری و مرتبط به تئاتر، صورت گرفته است و چه نتایجی در بر داشته است؟ حالا که به‌نظر نمی‌رسد درگیرِ فعالیتی عمده باشند، حداقل باید امکان گزارش کردن که داشته باشند؟ البته اگر مطلبی درخور گزارش وجود داشته باشد! مراکزی که بودجه و اعتباراتی برای حمایت و مدیریت تئاتر دریافت می‌کنند و هر یک مسئولیت‌هایی در قبال تئاتر و هنرمندان و دست‌اندرکاران تئاتر برعهده دارند، چه کرده‌اند؟ چه راه‌کارهایی پیشنهاد و مهم‌تر از آن اجرایی کرده‌اند و چه امیدها و گشایش‌هایی ایجاد نموده‌اند و اصولاُ همین بودجه و اعتبارات دریافتی را، هر چقدر هم که از مبنا کم و اندک بوده باشد، چگونه هزینه کرده‌اند؟ حالا که به‌نظر می‌رسد در خوش‌بینانه‌ترین ارزیابی‌ها، کرونا حداقل یک سال دیگر سیطره داشته باشد، آیا قرار است همین بی‌توجهی، ناتوانی، بی‌عملی و انفعال، ادامه و استمرار پیدا کند؟! یعنی حقیقتاً تمام امور تئاتر محدود به همین اجراهای صحنه‌ای، هر چقدر هم که دارای اهمیت باشد که هست، بوده و هیچ فعالیت دیگری نیست که بتوان در این موقعیت، که حالا دیگر ابداً ناشناخته و موقتی و فورس‌ماژور هم نیست، که عذر سردرگمی و عدم‌شناخت پذیرفته باشد، دنبال کرد و به‌سامان رساند؟ در همین نشریه‌ی تازه‌تاسیس ویکی‌تئاتر، تا کنون ده‌ها عنوان مطلب و پیشنهاد ارائه شده است که عملی کردن هر کدام‌شان می‌توانست و می‌تواند اندکی امیدبخش باشد و کفه‌ی حالا کاملاً یک‌طرفه‌ شده‌ی یأس و ناامیدی عمیق و مفرط را، اندکی به‌سمت امیدواری و رضایت سنگین کند. جز ابراز تأسف عمیق و دریغ و افسوس چه می‌توان گفت. از دست رفتن فرصت‌ها و موقعیت‌ها با استمرار و تکراری مداوم و تاریخی، دیگر دارد به یک خصیصه و ویژگی ژنتیکی ما مبدل می‌شود. آیا می‌توان به وقوع معجزه‌ای برای پایان دادن به این وضعیت‌ها امید بست، معجزه‌ای که البته به‌نظر نمی‌رسد جز به‌ دست و با خواست و تلاش خود هنرمندان و دست‌اندرکاران و علاقمندان به تئاتر، امکانی برای تحقق بیابد. در ادامه‌ی پیشنهادات پیشین؛ که در آن‌ها به برخی از اساسی‌ترین اقدامات ممکن در دوران کرونا پرداخته شده است، این بار به طرح پیشنهادی دیگر، که باز امکان تحقق در همین شرایط را دارد، تمرکز می‌شود: ضرورت ایجاد یک مرکز دیجیتال اسناد تئاتری. پیشنهادی که مثل بسیاری از پیشنهادات پیشین، شرایطی که کرونا تحمیل می‌کند بر اجرای آن کوچک‌ترین تأثیری ندارد و اتفاقاً تعطیلی اجراها و دیگر فعالیت‌ها، که همیشه بخش قابل‌توجهی از بودجه و نیروی انسانی و تمرکز مدیریتی را به‌خود معطوف می‌کرد و فراغت حاصل‌شده، در این‌جا می‌تواند به تحقق این موضوع و مطالبه‌ی نسبتاً قدیمی جامعه‌ی تئاتر، یاری رسانده و کمک هم بکند، موضوعی که تحقق آن در عین اهمیت و ضرورت، خیلی هم پیچیده و مستلزم تهیه و تدارکی وسیع و پرهزینه نیست. از ابتدای پیروزی انقلاب تا کنون، تأسیس موزه و کتاب‌خانه‌ی تخصصی تئاتر، دهه‌هاست که همواره یکی از برنامه‌های اعلام و تصویب‌شده‌ی مدیران تئاتری بوده است، حتی و از جمله در سال‌های اخیر، بارها و بارها بودجه‌ی مصوب دولتی هم با ردیف‌بودجه‌ی مشخص و معلوم در لایحه‌ی بودجه‌ی کل کشور برای این منظور تعیین و پیش‌بینی شده است، اما علی‌رغم آن، هرگز از این بودجه استفاده نشده و احتمالاً به‌دلیل اجرایی نشدن، همواره به خزانه عودت شده است، که تا فراهم شدن امکان راه‌اندازی آن، می‌توان بر تأسیس مرکز دیجیتال اسناد تئاتری، به‌عنوان یک فاز مهم از پروژه‌ی تأسیس موزه و کتاب‌خانه‌ی تخصصی تئاتر ایران، متمرکز شد. برخی اقدامات مقطعی انجام‌شده در سایت ایران‌تئاتر، علی‌رغم کم‌ترین توجه به این سایت و پشتیبانی اندک از آن، نشان می‌دهد در خود مجموعه‌ی دولتی هم زیرساخت و توان بالقوه‌ی اولیه برای راه‌اندازی چنین مرکز اسنادی می‌تواند وجود داشته باشد، هرچند شاید مناسب‌تر باشد راه‌اندازی چنین مرکزی را با تمامی حمایت‌ها و پشتیبانی‌های لازم، به خود هنرمندان تئاتر، خانه‌ی تئاتر، یا حتی به یک یا گروهی از هنرمندان تئاتر که ایده، سوابق و توانایی و ظرفیت‌های لازم برای تحقق چنین پروژه‌ای دارند، سپرد. که با این خیل فارغ‌التحصیلان دانشگاهی با بالاترین درجات علمی، خوش‌بختانه تعدادشان اندک و معدود هم نیست. شمار قابل‌توجه هنرجویان، دانشجویان، فارغ‌التحصیلان و هنرمندان و علاقمندان به تئاتر هم ظرفیت بالقوه‌ای است که می‌تواند به تحقق مناسب این پیشنهاد کمک کند و کافی است از طریق دانشگاه‌ها و مؤسسات و حتی نهادها و تشکل‌های صنفی و تخصصی، چون خانه‌ی تئاتر یا انجمن‌های نمایش و … تقسیم کار مناسبی انجام بشود تا بتوان در همین دوره‌ی یک ساله‌ی پیش رو، بخش عمده‌ای از این پروژه را پیش برد و علاوه بر جمع‌آوری آمار و اطلاعات مربوط به اجراهای تئاتر و دیگر فعالیت‌ها و اسناد تئاتری، چون عکس‌ها، فیلم‌ها، سخنرانی‌ها، اصوات، کتاب‌ها، پایان‌نامه‌ها، نشریات، مقالات، نقدها، مصاحبه‌ها، یادداشت‌ها، پوسترها، بروشورها، زندگی‌نامه و رزومه و بانک اطلاعات و … نسبت به جمع‌آوری و ثبت تاریخ شفاهی تئاتر از همین بخش حاضر از هنرمندان پیش‌کسوت و باتجربه، یا فعال تئاتری، اقدام کرد و مانع از آن شد که فرصت ثبت و ضبط این اسناد مهم و بسیار قابل‌توجه، بیش از این از دست برود. حتی پیش از فراهم شدن چنین امکانی که امید است به‌سرعت تحقق پیدا کند، جامعه‌ی تئاتر در تمامی سطوح، شهرها و مکان‌ها می‌توانند بر جمع‌آوری و ثبت این‌گونه اطلاعات تمرکز نموده و حاصل گفت‌وگوها و جست‌وجوهایشان را به‌شکلی مستقل نگهداری یا منتشر کنند. نشریه‌ی ویکی‌تئاتر نیز آمادگی همکاری در انتشار تاریخ شفاهی تئاتر ایران و گفت‌وگو با هنرمندان شاخص تئاتر در سرتاسر ایران بزرگ را دارد.

آخرین مقالات منتشر شده

تازه‌‌هـا در تئاتر

علی نصیریان در فرهنگستان هنر علی نصیریان، با حکم بهمن نامورمطلق، رئیس فرهنگستان هنر، به‌سمت رئیس گروه تخصصی نمایش و ادبیات نمایشی فرهنگستان هنر منصوب شد. در ادامه‌ی دیدارهای بهمن

ادامه مقاله »

برشت، شاعری که دروازه‌های تئاتر را برای ناممکن های فرمالیستی باز کرد

برتولت برشت برای نخستین‌بار در یادداشتی به‌تاریخ فوریه‌ی 1922، اصطلاح «فاصله‌گذاری» را به‌کار می‌برد: «امیدوارم از یک اشتباه بزرگ، آن‌چه که معمولاً هنر می‌نامندش، در «بعل» و «جنگل»، پرهیز کرده

ادامه مقاله »

تازه ها در تئاتر

هادی مرزبان و سرانجام دکتر نون هادی مرزبان که چند سالی هست درصدد اجرای نمایش دکتر نون است، به‌زودی تمرین‌های این نمایش را برای اجرا در تالار اصلی تئاتر شهر

ادامه مقاله »

خوش آمدید!

لطفا از طریق فرم زیر به حساب کاربری خود وارد شوید

بازیابی گذرواژه

لطفا جهت بازیابی گذرواژه، نام کاربری و یا ایمیل خود را وارد نمائید.

ورود / عضویت

Add New Playlist