درد، اصلی‌ترین علت مراجعه‌ی بیماران به پزشک است. درواقع، بسیاری از ما تا درد نداشته باشیم به فکر سلامتی‌مان نیستیم. اما یک مشکل هم این است که خیلی از ما حتی درد هم که داشته باشیم سراغ مراجعه به پزشک نمی‌رویم و خوددرمانی می‌کنیم. این یکی از اشتباهات معمول ما است که به‌محض داشتن درد، سراغ قفسه‌ی داروها می‌رویم. ولی نباید هر دردی را سرِخود درمان کرد؛ بلکه باید دنبال علت گشت و باید به آن اهمیت داد. پزشکی امروز سعی دارد تا علاوه بر کاهش و تسکین درد، هشدار آن را دریابد.

 

درد، یک حس است. انسان گیرنده‌ی درد دارد. درد به‌نوعی حسی است که به‌اندازه‌ی تاریخ قدمت دارد و انسان از روز اول زندگی‌اش با درد سروکار داشته است. درد همیشه همراه انسان است و حتی گفته می‌شود در دوران جنینی نیز حس درد وجود دارد. نوزاد هم از بدو تولد، درد را حس می‌کند و تا بزرگسالی این حس درد در دوره‌های متفاوت حس می‌شود. همه‌ی انسان‌ها، در هر سن و با هر جنسی درگیر درد هستند. اما در انسان‌ها بیان درد متفاوت است؛ به‌عنوان مثال، تعریف درد زنی که درد زایمان را تحمل می‌کند با تعریف درد برای مردی که تصادف می‌کند و پایش می‌شکند متفاوت است. اگرچه درد معیارهایی دارد و حتی برای آن معیار و نمره هم تعریف شده، اما با اطمینان نمی‌توان گفت چه‌وقتی و کدام انسان درد بیشتری را حس می‌کند و کدام‌یک درد کمتری! اما یک نکته‌ی مهم در مورد درد این است که انسان رفته‌رفته با افزایش سن، تحمل دردش افزایش می‌یابد.
طبیعی است که تا به درد فکر کنیم یاد درد زیاد بیافتیم و فکر کنیم درد یا زیاد است یا کم؛ اما درکل، دو نوع دسته‌بندی برای درد وجود دارد که درد را با میزان درد و مدت درد تقسیم‌بندی می‌کند. اولین دسته‌بندی درباره‌ی میزان شدت درد است. پزشکان برای تشخیص شدت درد، دستگاهی ندارند تا میزان آن را بسنجند و درد معیار دقیقی برای سنجش ندارد؛ بنابراین هرکس بر اساس ادراک خود می‌تواند به پزشک بگوید چه میزان دردش شدت دارد. درنتیجه، یک معیار بر اساس اظهار فرد وجود دارد و پزشکان، معیار اندازه‌گیری‌شان از صفر تا ده است و از بیمار می‌پرسند بر اساس این معیار تا چه میزان درد را احساس می‌کنند. بر اساس این تقسیم‌بندی، از 1 تا 3، درد خفیف، از 4 تا 6، درد متوسط و از 7 تا 10 درد را شدید می‌دانیم. این عدد در هر فردی متفاوت است. به‌عنوان مثال، بیماری بسیار بی‌تاب است و درد خود را 4 یا 5 می‌داند و بیمار دیگری رفتاری متفاوت دارد و می‌گوید که درد شدیدی دارد و میزان آن را 8 اعلام می‌کند. دسته‌بندی دیگر بر اساس دوره و زمان درد است. در پزشکی دردهایی که کوتاه‌تر از سه ماه باشد، درد حاد در نظر گرفته می‌شوند و دردهایی که بیشتر از این میزان است، دردهای مزمن شناخته می‌شوند. هیچ آدمی نیست که درد را احساس نکرده باشد، مگر در برخی بیماری‌های خاص که به‌دلیل اختلال در یک جای بدن، ممکن است حس درد از بین برود. وقتی درد مزمن است، قطعاً درمان آن سخت‌تر می‌شود. ما همیشه توصیه می‌کنیم که افراد قبل از این‌که دردشان مزمن شود، به فکر درمان آن بیفتند و نگذارند دردشان مزمن شود. ازاین‌رو، این دسته‌بندی اهمیت پیدا می‌کند، زیرا وقتی درد طولانی شد، هشداری است که باید آن را جدی گرفت. همچنین مطالعات در این زمینه نشان می‌دهد که شایع‌ترین علت درد مزمن، درد حادی است که به آن توجه نکرده‌اند و علت آن درمان نشده است. با مزمن شدن درد، تغییراتی در سیستم عصبی بدن، از اعصاب محیطی گرفته تا نخاع و مغز پیش می‌آید؛ به‌طوری‌که وقتی فرد علت درد را درمان می‌کند، درد از بین نمی‌رود. درد طولانی‌مدت ساده برطرف نمی‌شود و سخت کنترل می‌شود و در طولانی‌مدت ممکن است تأثیر زیادی در مسیر عصب از نخاع تا مغز بگذارد و به‌گونه‌ای درد در اعصاب مرکزی حک شود و پس از حذف علت آن، درد همچنان باقی بماند.

مهم‌ترین نکته در مورد درد این است که نباید آن را ساکت کرد؛ بلکه باید علتش را پیدا کرد. هیچ‌وقت نباید به‌زور دارو و مسکن، درد را سرکوب کرد و به صفر رساند. متخصصین درد تلاش دارند که درد را کنترل کرده و به حد قابل‌تحمل برسانند تا زندگی بیمار را مختل نکند. بعد از کنترل درد، به‌دنبال علت و درمان اساسی آن می‌روند؛ زیرا مسکن، درمان اصلی دردها نیست. داروهای مسکن تنها درد را کاهش می‌دهند و ساکت کردن طولانی‌مدت دردها، ریسک بسیار بالایی دارد. در حال حاضر داروهای مسکن به‌راحتی در دسترس افراد قرار می‌گیرند، بنابراین تنها می‌توان گفت که افراد باید آگاه باشند که تسکین طولانی‌مدت درد، بدون شناخت علت آن، منجر به افزایش عارضه در بدن شده و درمان را سخت‌تر می‌کند. بااین‌حال، برخی از دردها خفیف هستند و اشکالی ندارد با داروهای مسکن، آنها را درمان کرد. درد زمانی باید جدی گرفته شود که شدت یا زمان آن زیاد باشد. به‌عنوان‌مثال، افراد باید علائم هشداردهنده‌ای مانند دردهای شبانه، بی‌حسی، سری، گزگز در دست‌وپا همراه با درد، اختلالاتی همانند بینایی، کم‌اشتهایی، تهوع، استفراغ و… را جدی بگیرند و سرخود آن را درمان نکنند. امروزه در همه‌ی دنیا، مسکن‌ها پرمصرف‌ترین دارو هستند. از سویی نیز، علت اصلی اکثریت مردم دنیا، برای مراجعه به پزشک، درد است. همچنین بیشترین دارویی که در جهان بدون نسخه فروخته می‌شود، مسکن‌ها هستند؛ همه باید بدانند که این موضوع از حساسیت زیادی برخوردار است. در نتیجه مسکن‌ها باید به‌جا و در مدت کوتاه مصرف شوند.
درست است که برخی اوقات یک پزشک نمی‌تواند علت بیماری را دریابد، یا اگر هم علت را دریابد نتواند آن را درمان کند، اما هیچ پزشکی اجازه نمی‌دهد بیماری که دچار درد مزمن است، برای همیشه از مسکن استفاده کند. به‌عنوان مثال، یک بیمار مبتلا به آرتروز تا کی می‌تواند مسکن استفاده کند؟ نمی‌توان از بیمار توقع داشت ماه‌ها و سال‌ها از یک داروی مسکن برای تسکین درد خود استفاده کند، زیرا هرکدام از مسکن‌ها عارضه‌ی خاص خود را دارند. ما همیشه به بیماران آموزش می‌دهیم که وقتی شدت دردشان خفیف است، می‌توانند از یک مسکن مثل استامینوفن ساده با دوز کافی استفاده کنند. متأسفانه در ایران، میزان مصرف داروهای مسکن هم به‌درستی اعمال نمی‌شود. به‌عنوان‌مثال، از داروهای مسکن ضدالتهابی زمانی باید استفاده کرد که درد شدید است. همین داروهای مسکن عوارض متعددی از جمله عوارض گوارشی، کلیوی، قلبی و خونی دارند و باید در مصرف طولانی‌مدت آن پرهیز کرد. بنابراین عموماً پزشکان به بیماران آموزش می‌دهند که چه مسکنی را، در چه شدت دردی و برای چه زمان و مدتی استفاده کنند.
در بسیاری از موارد پزشکان از روش‌های کمکی برای درمان درد استفاده می‌کنند. گاهی از روش‌هایی مانند ورزش و فیزیوتراپی استفاده می‌شود. همچنین برخی روش‌های درمانی غیر جراحی مانند بلوک‌های عصبی، تزریقات اطراف ریشه‌های عصب سیاتیک، تزریقات داخل کانال ستون فقرات هستند که می‌توان به‌کمک آنها درد را کنترل و درمان کرد. امروزه ابزارها، روش‌ها و داروهای مختلفی از جمله لیزر برای درمان درد وجود دارد. با این‌حال، ممکن است در برخی موارد این روش‌ها نتواند درد را درمان کند. بنابراین پزشک یک پله بالاتر رفته و به سراغ جراحی می‌رود. جراحی قدم آخر است و اصولاً پزشکان زمانی که هیچ روش دیگری کارساز نباشد، به سراغ این روش می‌روند.
درنهایت، به‌عنوان سخن آخر توصیه می‌کنم که افراد هر دردی را سرخود درمان نکنند و عادت به مصرف مسکن نداشته باشند. بلکه باید به آن اهمیت داده و علت را بیابند. سپس برای درمان آن به مراکز درمانی و پزشکان مراجعه کنند. امروزه در کشور، مراکز تخصصی و فوق‌تخصصی برای درمان درد وجود دارد که در ابتدا علت درد را می‌یابند و سپس درمان‌های اختصاصی موردنیاز را برای بیمار ارائه می‌دهند.

آخرین مقالات منتشر شده

با حساسیت بهاری چه کنیم؟

حساسیت یا آلرژی عبارت است از واکنش افراطی سیستم ایمنی بدن به عوامل بیگانه و هنگامی ایجاد می‌شود که سیستم ایمنی، ماده‌ای را که معمولاً برای بدن بی‌ضرر است، به

ادامه مقاله »

خوش آمدید!

لطفا از طریق فرم زیر به حساب کاربری خود وارد شوید

بازیابی گذرواژه

لطفا جهت بازیابی گذرواژه، نام کاربری و یا ایمیل خود را وارد نمائید.

ورود / عضویت

Add New Playlist